Lezen in de kunst

Irena

2011-12-26T16:18:00.035+01:00

Wojciech Weiss (1975-1950) Renia lezend, 1908

De lezende Renia is een portret van de vrouw van Wojciech Weiss. Renia heet officieel Irena Silberberg, geboren in 1888 in de stad Lodz in Polen, maar meestal wordt zij Renia genoemd of Aneri naar het pseudoniem dat zij later aanneemt als kunstenares. Links een foto van haar met tulband in 1906.

Irena staat klaar om uit te gaan

Als 18-jarige gaat zij naar de kunstacademie in Warchau, een jaar later studeert zij verder in München en in 1908 keert zij terug naar Polen en wil zich verder bekwamen aan de kunstacademie in Krakau. Vrouwen worden daar echter nog niet toegelaten,dus neemt zij privéles bij de docenten van deze academie thuis. Eén van die docenten is Wojciech Weiss (links in het jaar 1900).

Renia en haar docent Wojciech Weiss

De liefde bloeit op tussen die twee en in 1910 trouwen zij. Zij reist met haar man naar Parijs en Venetië. De buitenlandse reizen maken diepe indruk en vele schilderijen zijn daar het gevolg van.
Om te vermijden dat zij constant vergeleken wordt met haar man, die in Polen zeer bekend is, ondertekent zij haar kunstwerken met Aneri, het anagram van Irena.
Irena en Wojciech krijgen twee kinderen, Anna (1921) en Stanislaw (1927).

Irena en Wojciech, twee verliefde mensen

De gelukkigste jaren van hun leven brengen zij door in hun buitenhuis in Kalwaria, waar Wojciech vele portretten van zijn vrouw maakt.

Renia in Kalwaria, 1905

Renia bij de deuropening, 1908-1909

Aneri in avondjurk, 1908

Aneri in de ochtend, 1910

Aneri liggend in het gras

Renia lezend, 1910

Renia schrijvend

Aneri lezend

Aneri met tekenmappen

Aneri een brief schrijvend, 1911

Aneri bij kaarslicht, 1912

Aneri schilderend in de huiskamer

Aneri in wit

Aneri in de tuin, 1913

Renia met kind, 1913

Aneri op een bankje bij de rozen, 1913

Aneri in een ligstoel voor het huis in Calvary, 1913

Aneri in een leunstoel, 1916

De vrouw van de kunstenaar, 1916

Aneri in een ligstoel, 1918

Aneri rustend in de boomgaard, 1918

Aneri liggend op de bank, 1918

Aneri in zwarte bontjas, 1920

Aneri en zoon Stas in de tuin, 1933

Aneri achter de ezel

Aneri met palet

Aneri met hond, 1935

Hoewel in de schaduw van haar man, heeft ook Irena Silberberg carrière gemaakt in de schilderkunst. Op haar reizen naar Frankrijk en Italië en schilderde ze voornamelijk landschappen. Thuis in Polen zocht zij de onderwerpen dichter bij huis met portretten van zichzelf en haar man en heel veel bloemstukken, altijd ondertekend met haar pseudoniem Aneri.

Aneri - Moeder met kind

Aneri - Zelfportret lezend in bed

Aneri - Zelfportret, 1920

Aneri - Portret van Wojciech Weiss

Een 'bloemlezing' van haar werk:

Spelende kinderen, 1925

Tulpen, 1953

Narcissen, 1934

Wojciech Weiss, hiernaast op een foto in 1948, heeft, zoals we zagen, enorm veel portretten van zijn vrouw Irena/Aneri gemaakt. Maar hij schilderde niet alleen maar portretten. Ook van hem zijn er mooie schilderijen bekend met bloemen en een boomgaard.

Weiss, Wojciech - Bloemen

Weiss, Wojciech - Appelbomen in de boomgaard

In 1950 overlijdt Wojciech. Irena blijft in Krakau wonen en blijft actief schilderen tot het eind van haar leven in 1981. Zij overlijdt in het huis in Krakau waar zij haar levenlang is blijven wonen. Zij wordt begraven op de begraafplaats van Kalwaria.

Aneri bij het huis in Kalwaria, 1978

Aneri lezend, 1978

Aneri bij de opening van haar laatste tentoonstelling,1979

Bovenstaand schilderij is het laatste schilderij dat Irena Silberberg oftewel Aneri enkele maanden voor haar overlijden heeft geschilderd. Het is onvoltooid gebleven.

Elisabeth

2011-11-13T14:09:00.030+01:00

August Macke (1887-1914) - Elisabeth Gerhardt

“Mein zweites Ich”, zo omschrijft August Macke zijn vrouw Elisabeth in een brief. Dat zegt genoeg over hun relatie, zij waren gek op elkaar. Elisabeth was zijn grote liefde. Er is geen kunstenaar geweest die zijn vrouw zo vaak heeft afgebeeld als August Macke.
In 1903 komen zij elkaar tegen op weg naar het gymnasium in Bonn. August is op dat moment 16 jaar en Elisabeth 15 jaar oud. Het is liefde op het eerste gezicht.

De jonge August, ambitieus en vol zelfvertrouwen heeft hij één van zijn eerste zelfportretten gemaakt

August Macke is geboren op 3 januari 1887 in Meschede in Sauerland. Hij heeft nog twee oudere zusjes, Ottilie en Auguste. Gezien de namen van de dochters werd er in het gezin Macke al langere tijd uitgekeken naar een zoon. Kort na zijn geboorte verhuist het gezin naar Keulen, waar hij zijn vroegste jeugd doorbrengt. Er is nog een foto bewaard gebleven van August als schattig peutertje met kleertjes die we nu als meisjesachtig beschouwen.

August Macke op tweejarige leeftijd

Elisabeth is de dochter van Carl Gerhardt, de fabrikant van apparatuur voor het analyseren van allerlei chemische stoffen. Het is een goedlopend bedrijf met meerdere vestigingen.

De 17-jarige Elisabeth in 1905

In 1907 sterft de vader van Elisabeth op zestigjarige leeftijd. Haar broer Walter neemt het bedrijf over.

Het verliefde paar August Macke en Elisabeth Gerhardt

Twee jaar later, in 1909, huwen August en Elisabeth en gaan op huwelijksreis naar Parijs. Daarna vestigen zij zich aan de Tegernsee. Na een jaar verhuizen zij alweer naar het huis van de ouders van Elisabeth en zullen daar de rest van hun huwelijk wonen. Het huis staat nu bekend als het August Macke Haus, waar een permanente tentoonstelling over kunstenaar is ingericht. Zoals bij de meeste beginnende kunstenaars zijn de financiële middelen beperkt, maar dankzij de erfenis die Elisabeth ontvangen heeft, kan het echtpaar goed rondkomen.

August Macke - Zoon Walter drie dagen oud, 1910

In 2010 wordt zoon Walter geboren en enkele jaren later, in 1913 de tweede zoon Wolfgang.
August is inmiddels bekend geworden en heeft veel kunstenaarsvrienden, zoals Franz Marc en Wassily Kandinsky. Hij heeft al enkele buitenlandse reizen gemaakt naar Frankrijk en Italië. In de jaren voor de Eerste Wereldoorlog is hij op z’n best en produceert honderden kunstwerken.
In 2014 reist hij samen met Paul Klee naar Tunesië. Zijn schilderijen worden daarna nog kleurrijker.

August Macke op de ezel met achter hem Paul Klee in Tunesië

Het gaat goed met August en Elisabeth en zij zijn gelukkig met hun jongens Walter en Wolfgang.

De zoontjes Walter en Wolfgang, december 1913

Het gelukkige gezin Macke, 1914

Dan breekt de Eerste Wereldoorlog uit en wordt August opgeroepen om te gaan vechten in Frankrijk. Na enkele weken krijgt Elisabeth het trieste bericht dat haar man is omgekomen op het slagveld bij Perthes-les-Hurlus in Frankrijk. August Macke werd slechts 27 jaar. Elisabeth blijft achter met twee heel jonge kinderen.
Het is eigenlijk onvoorstelbaar dat August Macke in zijn korte leven nog zoveel geschilderd en getekend heeft. Hij was een kind van zijn tijd en haakte gemakkelijk aan bij de nieuwe kunststromingen, zoals het expressionisme waarmee hij vooral bekend geworden is.
Elisabeth was niet alleen zijn grote liefde en moeder van zijn kinderen, maar ook zijn belangrijkste model.

Naast het kunstwerk bovenaan dit blog, zijn er nog meer leesschilderijen van August waarop Elisabeth staat afgebeeld.

Niet alleen lezend staat Elisabeth op August’s kunstwerken, maar ook achter haar schrijfbureau, met fruitschaal de kamer binnenlopend, met haar zoontje spelend, als dame gekleed met hoed of gewoon naakt.

Ik vond twee afbeeldingen waarop Elisabeth aan het borduren is. Het grappige is dat er ook nog een geborduurd kussen van haar bewaard is gebleven.

Het geborduurde kussen van Elisabeth Macke-Gerhardt

Aan de stroom ‘Elisabeth-schilderijen’ lijkt geen einde te komen. Hier nog enkele werken waarop zij duidelijk geposeerd heeft voor haar man August.

Om het beeld compleet te maken ook nog enkele tekeningen van August Macke met zijn Elisabeth.

Twee jaar na het overlijden van August trouwt Elisabeth opnieuw. Haar tweede echtgenoot, Lothar Erdmann (links), was een goede schoolvriend van August. Lothar en Elisabeth krijgen twee kinderen, Dietrich en Constanze.
Het echtpaar brengt samen de nalatenschap van August, honderden schilderijen, tekeningen en aquarellen op orde waardoor een overzichtsuitgave van zijn werk tot stand kan komen. Elisabeth zelf schrijft in 1962 ook een boek met herinneringen aan August Macke.

Het boek van Elisabeth Erdmann-Macke met op de omslag een zelfportret van August

Later verschijnt er een nog boek met haar herinneringen aan de kunstenaarsvrienden van haar man. Dit boek wat vooral mogelijk doordat Elisabeth na de dood van August een dagboek is gaan bijhouden om later aan haar kinderen te laten zien wat voor een man hun vader was.

Het tweede boek van Elisabeth over ontmoetingen met andere kunstenaars

Het schrijven van het boek gebeurt pas op latere leeftijd.
Daarvoor krijgt Elisabeth nog enkele harde slagen te verwerken.
In 1927 overlijdt haar oudste zoon Walter, slechts 17 jaar oud, aan roodvonk. In 1939 overlijdt haar man en journalist Lothar Erdmann in het concentratiekamp Sachsenhausen. Als criticus van het nationaalsocialisme werd hij opgesloten en overleefde hij de strafoefeningen en martelingen die hij daar te verduren kreeg niet. Hij werd 50 jaar oud.
Elisabeth zelf wordt wel heel oud, zij overleeft ook haar tweede zoon Wolfgang, die in de jaren zestig en zeventig het bedrijf van zijn grootvader leidt, het chemisch concern in Bonn. Wolfgang sterft in 1975, 62 jaar. Het bedrijf gaat over in handen van zijn zoon Til Macke. Op dit moment zijn de zonen van Til Jan en Tom Macke degenen die de scepter zwaaien over het familieconcern. Het kunstenaarschap heeft bij het nageslacht van August Macke blijkbaar plaats gemaakt voor het ondernemerschap. Waar overigens niets mis mee is.

Elisabeth Erdmann-Macke (geb. Gerhardt), zoals zij zich noemt, overlijdt op 17 maart 1978 in Berlijn, bijna 90 jaar oud.
Op de Alter Friedhof in Bonn staat een gedenkteken voor August en Elisabeth .

Het gedenkteken op de oude begraafplaats in Bonn. In de nis een klein beeldhouwwerk van August Macke

Bonn is niet de begraafplaats van het kunstenaarsechtpaar. August ligt op de oorlogsbegraafplaats in een massagraf in Souain (Frankrijk) en Elisabeth is gecremeerd en haar urn is bijgezet op een begraafplaats in Berlijn.

Angelica

2011-10-17T21:14:00.039+02:00

Bell, Vanessa (1879-1961) - Interior with artist's daughter, 1935-1936

De jonge vrouw op het schilderij is Angelica Vanessa Garnett (geboren Bell), geboren op 25 december 1918 in het Charleston Farmhouse in East Sussex. Zij is de dochter van de maker van het schilderij, Vanessa Bell (foto links).
Haar biologische vader is de kunstschilder Duncan Grant (foto onder), de minnaar en geliefde van Vanessa.
Angelica krijgt bij haar geboorte wel de achternaam van de echtgenoot van haar moeder, Clive Bell omdat men bang was dat zij later niets van de rijke familie Bell zou erven.
Overigens was het voor Clive Bell (foto links) geen enkel probleem dat Vanessa een minnaar er op nahield en daarvan in verwachting raakte. Zij hadden een open huwelijksrelatie waar een minnaar meer of minder niet direct als een gevaar voor het huwelijk werd gezien.

Duncan Grant en Vanessa Bell

Vanessa heeft nog een schilderij gemaakt met als onderwerp ‘interieur met lezende figuur’ maar dan met haar minnaar Duncan Grant als hoofdpersoon.

Bell, Vanessa - Interior with Duncan Grant, 1934

Het huwelijk tussen Clive en Vanessa is nooit ontbonden maar Vanessa woonde na de geboorte van Angelica wel samen met Duncan Grant in het Charleston Farmhouse in East Sussex, dat overigens het trefpunt was van vele schrijvers en kunstenaars, die samen de Bloomsbury-groep vormden, naar een wijk in Londen. Virginia Woolf, de bekende schrijfster en jongere zus van Vanessa behoorde ook tot deze kunstenaarsgroep.
In hetzelfde huis, bij Vanessa en Duncan, woont ook David Garnett (foto rechts), een minnaar van Duncan Grant. Homo- en heteroseksualiteit lopen bij velen van de Bloomsbury-groep door elkaar heen.
En het kan nog ongewoner: De homoseksueel David Garnett, al aanwezig bij de geboorte van Angelica, trouwt ruim twintig jaar later met Angelica. Zij trouwt dus met de minnaar van haar vader, die daar overigens niet blij mee was. Als zij trouwen in 1942 is Angelica 23, en David 50 jaar oud.

In deze wereld van vrije relaties groeit Angelica op. Dat wil trouwens niet zeggen dat er geen geheimen voor elkaar waren. Angelica leeft tot haar 17e jaar in de veronderstelling dat Clive Bell haar vader is. Als zij al een jonge vrouw is, ongeveer op de leeftijd van het schilderij hierboven, hoort zij pas dat niet Clive, maar Duncan haar echte vader is. Het feit dat zij dit zo laat verneemt, verstoort haar relatie met zowel Clive als Duncan. Later zal Angelica een boek over deze periode schrijven: Deceived with kindness (Misleid door goedheid).

Angelica krijgt samen met haar man David Garnett vier dochters: Amaryllis Virginia (1943), Henrietta (1945) en een tweeling Neressa en Frances (1946). Ook deze kinderen kiezen voor kunst en cultuur: Amaryllis wordt actrice, Henrietta schrijfster en Neressa kunstenares/fotografe.

Bell, Vanessa - Angelica Garnett and her four daughters, 1959

Het huwelijk met de 27 jaar oudere biseksueel David Garrett houdt geen stand. In 1961, als haar moeder Vanessa Bell is overleden, scheiden Angelica en David. Daarna leeft Angelica nog lang, maar niet altijd gelukkig. In 1973 wordt haar dochter Amaryllis gevonden in de Thames. Of het een ongeluk of een bewuste keus was, is altijd onbekend gebleven.
Sinds 1980 leeft Angelica alleen in Zuid-Frankrijk. Vorig jaar op 91-jarige leeftijd heeft zij nog een boek geschreven met verhalen over de Bloomsbury-periode: Unspoken Truth: A Quartet of Bloomsbury Stories.
Helaas moet je concluderen dat zij zelfs, na zoveel jaren, nog een verbitterde toon aanslaat die haar ouders hier en daar wel tekort doet. Hoewel haar leven dus niet altijd even gemakkelijk is geweest, kun je wel stellen dat Angelica een rijk leven achter zich heeft. Zij groeide op in een omgeving en periode die van grote invloed is geweest op het culturele leven in Engeland. Er kunnen tenslotte niet veel mensen zeggen dat zij zoveel gewaardeerde schrijvers en kunstenaars van zo dichtbij hebben meegemaakt als Angelica.

Het aardige voor ons is dat een leven in zo’n artistieke omgeving veel schilderijen en foto’s oplevert, waar je bij gewone burgers tevergeefs naar zult zoeken.
Enkele foto’s uit de jeugd van Angelica:

Angelica Bell met haar biologische vader Duncan Grant

vlnr Quentin, Angelica en Julian, halfbroers van Angelica

Angelica met haar moeder Vanessa Bell

Angelica op schoot bij Clive Bell, daarnaast haar halfbroer Julian en helemaal rechts de kunstenaar Lytton Strachey, 1926

Angelica en haar moeder Vanessa Bell

Angelica met haar tante Virginia Woolf

Duncan Grant (links), Angelica en Roger Fry (rechts), ook een minnaar van Vanessa Bell

Angelica (1918) tussen haar halfbroers Julian (1908) en Quentin (1910)

Angelica als een Russische prinses uit een novelle van haar tante Virginia Woolf

Angelica is, behalve op het lezen-schilderij van Vanessa Bell, nog een aantal malen geschilderd door haar vader en moeder. Zelfs al toen zij nog niet geboren was.

Grant, Duncan - Vanessa Bell in verwachting van Angelica, 1918

Grant, Duncan - Angelica aged three

Bell, Vanessa - Clive Bell and family (Angelica en haar twee broers)

Bell, Vanessa - Angelica, 1930

Grant, Duncan - Angelica playing the violin, 1934

Bell, Vanessa - Adrian Stephen (broer van Vanessa Bell) and Angelica Bell at Charleston, 1935

Grant, Duncan - Angelica at the piano

Bell, Vanessa - The weaver (Angelica Bell), 1937

Bell, Vanessa - Angelica as mistress Millament in the way of the world

Grant, Duncan - Angelica Garnett, 1950

Grant, Duncan - Angelica painting

Ook enkele andere kunstenaars hebben Angelica afgebeeld.

Le Bas, Edward - Angelica Garnett, 1950

Bracey Smith, Matthew Arnold - Angelica Garnett, née Bell, 1957

In zo’n artistieke omgeving moet je bijna wel schrijver of schilder worden. Dat is dan ook precies waarvoor Angelica kiest. Naast de twee boeken die zij geschreven heeft, zijn er ook nog wat schilderijen van haar bekend, met name stillevens.

Two girls on the floor, 1940

Garnett, Angelica - The supper table

Garnett, Angelica - Still life with poppies, 1945

Garnett, Angelica - The hock bottle, 1958

Garnett, Angelica - Abstract, 1970

Het kleine meisje en lievelingetje van iedereen is volwassen geworden en inmiddels al op hoge leeftijd maar schildert en schrijft nog steeds.
Ik vond nog enkele foto’s van Angelica als volwassene...

...als kunstenaar in haar atelier in 1979

...als deftige dame in 1986

...en als oude dame in 2010.

Misia

2011-09-17T17:39:00.044+02:00

Henri de Toulouse-Lautrec (1864-1901) Madame Misia Natanson, 1897

Misia is een Pools verkleinwoord voor Maria.
Het schilderij met de lezende Misia in een tuin in Villeneuve is van Henri de Toulouse-Lautrec en is één van de vele portretten die door Franse schilders van haar gemaakt zijn.

Misia is geboren op 30 maart 1872 in St. Petersburg als Maria Zofia Olga Zenajda Godebska. Haar vader was Cyprien Godebski (foto links), een bekende Poolse beeldhouwer, die vanaf 1870 leraar aan de kunstacademie was in St. Petersburg.
Haar moeder was Sophie Servais, de dochter van de wereldberoemde Belgische cellist Adrien-Francois Servais (foto rechts), kortom Misia is een vrouw met een artistieke achtergrond.
Als jong meisje valt Misia zelf ook al op door haar muzikale talent. Zij wordt later inderdaad pianiste, maar zal vooral bekend worden door de artistieke salon in Parijs waar rond 1900 vele kunstenaars en componisten kind aan huis zijn.

Theodore Robinson (1825-1896) Misia au piano

Henri de Toulouse-Lautrec (1864-1901) Misia at the grand piano

Pierre Bonnard (1867-1947) Misia at the piano

Een kind met veel talent in een talentvolle familie. Dat lijkt een rooskleurige toekomst te worden. De start is echter slecht. Moeder Sophie sterft in het kraambed. Vader heeft geen tijd om Misia groot te brengen en brengt haar naar familieleden in Brussel, waar ook haar grootouders van moeders kant wonen.

In haar tienerjaren voegt Misia zich weer bij haar vader, die op dat moment in Parijs woont.
Zij krijgt pianoles van Gabriel Fauré (foto rechts), één van de belangrijkste Franse componisten uit die tijd. Via hem leert zij ook zijn collega’s Claude Debussy en Maurice Ravel kennen.

Op 21-jarige leeftijd trouwt Misia met Thaddeus Natanson (links afgebeeld door Félix Vallotton), een Poolse geëmigreerde politicus en journalist. Thaddeus richt samen met zijn broer Alexander het literair- en kunsttijdschrift La Revue Blanche op.
Misia zal als model verscheidene malen op de omslag pronken.

Het tijdschrift La Revue Blanche met Misia op de omslag; geschilderd door Toulouse-Lautrec

Rond 1903 begint Misia de Salon voor artistiek Parijs, waarmee zij haar netwerk in snel tempo uitbreidt. Naast genoemde componisten behoren ook de kunstenaars Pierre-Auguste Renoir, Édourd Vuillard, Félix Vallotton, Pierre Bonnard en Henri de Toulouse-Lautrec tot haar intieme vriendenkring. Coco Chanel was jarenlang een dikke vriendin van haar.
In de jaren die volgen staan de kunstenaars in de rij om haar als model te mogen afbeelden.

Henri de Toulouse-Lautrec (1864-1901) Misia Natanson, 1895

Henri de Toulouse-Lautrec (1864-1901), Misia Natanson, 1897

Édouard Vuillard (1868-1940) Misia Natanson, 1897

Félix Vallotton (1865-1925) Misia à son bureau, 1897

Félix Vallotton (1865-1925) Misia at her dressing table, 1898

Pierre-Auguste Renoir (1841-1919)Misia Sert, 1904

Pierre-Auguste Renoir (1841-1919)Misia Sert, 1904

Pierre-Auguste Renoir (1841-1919)Misia, 1907

Pierre Bonnard (1867-1947) Misia with a pink corsage, 1908

Pierre Bonnard (1867-1947) Misia, 1908

Pierre Bonnard (1867-1947) Woman with blue hat (Misia), 1908

Niet alleen werd Misia Natanson regelmatig op schilderijen afgebeeld, maar er zijn ook nog aardig wat foto’s van haar bewaard gebleven.

Uit de foto's waarop zij samen met enkele Franse schilders staat, blijkt Misia een flinke vrouw geweest te zijn.

Misia met de schilder Édouard Vuillard

Misia met Henri de Toulouse-Lautrec

Henri de Toulouse-Lautrec was wel een hele kleine man van nog geen 1,5 meter doordat in zijn adellijke voorgeslacht veelvuldig binnen de familie gehuwd werd

Misia Natanson is in het begin van de 20e eeuw de spil waar artistiek Parijs om draait. Zo goed als het gaat met de Salon van haar, zo slecht gaat het met de zaken van haar man Thaddeus in het begin van de 20e eeuw. In 1903 wordt het tijdschrift La Revue Blanche gered van een faillissement door schatrijke krantenmagnaat Alfred Edwards, min of meer in ruil voor zijn vrouw Misia.

Misia en Alfred (foto links) wonen vervolgens enkele jaren samen en trouwen in 1905.
Het huwelijk, zoals alle huwelijken van Alfred (in totaal 6!), duurt niet lang. In 1909 trouwt hij alweer met zijn vijfde vrouw, de actrice Ginette Lantelme, die enkele jaren op mysterieuze wijze verdrinkt tijdens een riviercruise op de Rijn.
Misia zit na het vertrek van Alfred echter niet bij de pakken neer. Zij ziet tenslotte in haar Salon talloze aantrekkelijke mannen voorbijkomen.
In de jaren twintig wordt Misia verliefd en trouwt met de beroemde Spaanse beeldhouwer en maker van muurschilderingen José Maria Sert (foto rechts), die goed bevriend is met Salvador Dali.
Helaas voor Misia valt José enkele jaren later voor de mooie jonge beeldhouwster Isabelle Roussadana Mdivani, afkomstig uit een Russisch-Georgische adellijke familie.
Rijke zakenmannen en relaties in adellijke kringen waren blijkbaar eerder regel dan uitzondering als je het levensverhaal van Misia onderzoekt.
De tijd dat Misia de ‘koningin van Parijs’ werd genoemd is na haar derde scheiding definitief voorbij. Hoewel zij nog steeds temidden van haar kunstvrienden woont, is de Salon niet langer hét middelpunt van kunstzinnig Parijs.
We kunnen, gezien het levensverhaal van Misia, wel het romantische beeld van kunstenaars die in armoe leven, overboord zetten, in ieder geval wat betreft de kunstenaarskring in Parijs aan het begin van de vorige eeuw. Het was een kring van rijke tot zeer rijke families waar geld in overvloed was.

Op 15 oktober 1950 sterft Misia Godebska, ongehuwd. Zij wordt begraven in Samoreau ten zuiden van Parijs, in het eenvoudige graf waar haar zus Marie Anne een jaar daarvoor begraven is. Behalve haar eigen naam wordt ook nog de naam van haar laatste man op de grafsteen vermeld. Dat geeft wel aan dat Misia, ondanks zijn vertrek, veel van hem gehouden moet hebben.

Marguerite

2011-08-16T20:26:00.031+02:00

Henri Matisse (1869-1954) Marguerite reading, 1906

Marguerite is de dochter van de wereldberoemde Henri Matisse. Marguerite Emilienne is geboren op 31 augustus 1894 in Parijs. Op het schilderij is zij ongeveer 12 jaar. Links nog een portret van Marguerite uit dezelfde periode.
Er zijn ook nog enkele studies van het lezen-schilderij teruggevonden, blijkbaar ook bijzonder genoeg om in een sierlijke lijst in een museum op te hangen.

Tekening voor Marguerite reading

Sketch for Marguerite reading

Haar moeder, Camille Joblaud, was één van de eerste modellen van de 24-jarige Matisse. Van haar maakte Matisse één van zijn eerste bronzen, een medaillon waarbij we Camille en profil zien (foto rechts). Eén van de kunstenaars-vrienden van Matisse, Henri Evenepoel schildert Marguerite als zij anderhalf jaar is, een schattig klein meisje met krulletjes in een bloemetjes- of stippeltjesjurk.

Henri Evenepoel - La petite Matisse, 1896

Het jonge gezin blijft echter niet lang in stand. Camille Joblaud had zich blijkbaar wat anders voorgesteld bij de minnares van een kunstenaar. Na enkele jaren vertrekt zij. Matisse blijft achter met zijn nog zeer jonge dochtertje.
Enkele jaren later ontmoet hij bij een bruiloft van een vriend Amélie Noellie Parayre en trouwt met haar in 1898. Al vanaf het begin van hun relatie maakt Matisse duidelijk welke plaats de kunst in zijn leven inneemt. Hij zegt tegen Amélie dat hij veel van haar houdt, maar nog meer van het schilderen. Amélie accepteert haar positie en neemt ook de opvoeding van Marguerite voor haar rekening. Hoewel zij niet haar biologische moeder is, zal er een hechte band ontstaan tussen Amélie en Marguerite die stand houdt voor de rest van hun leven.
Kort na het huwelijk worden er twee zonen geboren, Jean in 1899 en Pierre in 1900. Het gezin Matisse is echter arm en de kinderen verblijven regelmatig bij de ouders van Matisse omdat Henri en Amélie hen niet kunnen onderhouden. Matisse maakt in 1903, net als van zijn vorige liefde een bronzen medaillon met het portret van Marguerite (zie foto links). Er zullen nog vele portretten volgen.
Marguerite heeft, zo jong als ze is, op dat moment al een ernstige ziekte achter de rug.

Marguerite, een klein ziek meisje net na de drastische ingreep van de huisarts, die haar leven gespaard heeft, 1901

Bijna zes jaar oud krijgt Marguerite kroep, een vorm van difterie, waardoor zij het soms erg benauwd heeft. De dokter moet op een gegeven moment bij een aanval van benauwdheid, ter plekke haar hals opensnijden (tracheotomie) om haar lucht te geven, voordat zij stikt. Dit gebeurt op de keukentafel waarbij Matisse haar moet vasthouden.
Marguerite overleeft deze traumatische ingreep, maar zal de rest van haar leven keelklachten houden en haar litteken verbergen achter hooggesloten kleding zoals in het onderstaande schilderij, maar meestal door het dragen van een zwart fluwelen halsbandje.

Girl with a black cat, 1910

Matisse is, wellicht mede door deze dramatische gebeurtenis, nog meer gesteld gehecht geraakt aan zijn dochter. Zij helpt hem in zijn atelier en staat heel vaak model voor hem, want echte modellen zijn duur. En geld is er weinig in het gezin Matisse.

Marguerite, 13 jaar, met haar vader Henri en stiefmoeder Amélie in het atelier, 1907

Marguerite te paard met haar broertjes en vader (vlnr. Marguerite, Pierre, Henri en Jean)

Op de vele portretten die Matisse geschilderd heeft, is Marguerite direct te herkennen aan het zwarte bandje om haar hals.

Marguerite wearing a hat, 1918

Marguerite wearing a hat (detail)

Portrait of Marguerite, 1909

Marguerite, 1914

Marguerite with a leather hat, 1914

Double portrait of Marguerite, ca. 1919

Er is nog een foto bewaard gebleven van Marguerite als jonge volwassen vrouw op 21-jarige leeftijd.

Marguerite, 1915

Ook nu nog vormen Matisse én Marguerite een inspiratiebron voor kunstenaars.
Als een ode aan hen heeft de kunstenares Hannah Barnes in 2010 het portret van Marguerite ook op doek vastgelegd in een vergelijkbare stijl als Matisse.

Hannah Barnes - Marguerite de Matisse, 2010

Aan het model staan voor haar vader komt een einde als Marguerite in het begin van de eerste wereldoorlog haar man Georges Duthuit ontmoet die opgeroepen is voor het leger. Georges studeert voor architect maar na de oorlog richt hij zich vooral op de kunstgeschiedenis en wordt kuntcriticus. Hij heeft eerst een galerie en wordt later curator bij het Louvre. In eerste instantie bespreekt Georges de werken van Matisse in de media, maar Matisse verbiedt nog over hem te schrijven na een buitenechtelijke affaire van Georges, die zich afspeelt in Londen, waar hij voor zijn galerie is.
Het contact met dochter en schoonzoon staat daarna op een laag pitje.
Ook het huwelijk van Matisse met Amélie staat onder druk. En na een huwelijk van meer dan veertig jaar volgt, na een ruzie over een model van Matisse, de scheiding in 1939. Een jaar later, bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog vertrekt Matisse uit Parijs naar Zuid-Frankrijk.
Niet politiek betrokken werkt hij in de oorlog gewoon door en heeft hij nog verscheidene exposities.
Hij weet niet dat in diezelfde periode zijn ex-vrouw en dochter Marguerite in het verzet zijn gegaan. In het laatste jaar van de oorlog worden zij gevangen genomen. Amélie komt na zes maanden vrij maar Marguerite wordt gemarteld door de Gestapo en daarna op transport gezet naar het concentratiekamp Ravensbrück. De trein waarin zij vervoerd wordt, wordt echter beschoten door vliegtuigen en Marguerite slaagt er in te ontsnappen en houdt zich schuil in de bossen.
Pas als de oorlog voorbij is hoort Matisse van het gevaar waarin zijn dochter en ex-vrouw verkeerd hebben. De relatie met Marguerite wordt daarna weer hechter.
Matisse overlijdt in 1954 aan een hartaanval. Marguerite neemt het beheer van zijn nalatenschap op zich en zal werken tot aan het eind van haar leven aan het in kaart brengen van de duizenden werken van haar vader.

Marguerite en haar jongere broer Pierre op oudere leeftijd bij een tentoonstelling over Matisse

Marguerite overlijdt in april 1982 in Parijs, 87 jaar oud, en wordt bij haar man Georges Duthuit, overleden in 1973, in Nice begraven. Het einde van een lang, maar lang niet altijd makkelijk leven.

De grafsteen van Marguerite Matisse en haar man Georges Duthuit op de begraafplaats bij het Chateau in Nice

Anna

2011-07-18T22:34:00.032+02:00

Michael Ancher (1849-1927), Anna Ancher reading, 1881

De lezende vrouw in het hoekje van de huiskamer is Anna Kirstine Brøndum. Zij is geboren en getogen in Skagen, een dorp in het uiterste noorden van Denemarken. Haar vader is eigenaar van Hotel Brøndum.

Al op jonge leeftijd wordt duidelijk dat Anna artistiek talent heeft. Zij gaat studeren aan het Vilhelm Kyhn College in Kopenhagen. Later vervolgt zij haar schilderstudie in Parijs samen met haar vriendin Marie Triepcke (waarover ik schreef in Mooie Marie ).

In Skagen ontstaat in de 19e eeuw een kunstenaarskolonie. De schilders treffen elkaar in Hotel Brøndum om onderling ideeën uit te wisselen over hun kunst. Terug uit Parijs, ontmoet Anna daar haar toekomstige, tien jaar oudere man, Michael Peter Ancher.
Hoewel in die tijd niet gebruikelijk, blijft Anna Ancher, ook na haar huwelijk in 1880, schilderen. Zij is wel de enige vrouw van het stel kunstenaars in Skagen.
Het verschil met haar collega’s is dat Anna voornamelijk haar onderwerpen binnenshuis zoekt (zie het meisje in de keuken hiernaast), terwijl de mannen vooral buitentaferelen kiezen, zoals onderstaande vissers van Michael Ancher.

Overigens heeft Michael ook heel wat portretten van zijn vrouw geschilderd, zowel binnen als buiten.

Portraet af min hustru

In 1883 wordt dochter Helga geboren. Michael legt haar doop op het witte doek vast.

Behalve Anna en Helga zie je op het schilderij ook hun vriend en collega Peder Severin Krøyer (de man met bril en rossige baard). Hij is getrouwd met de hartsvriendin van Anna, Maria Triepcke. De twee kunstenaarsstellen raken hecht bevriend.
Op één van zijn mooiste schilderijen, Hip hip hurra! uit 1888, zie je Anna in een witte jurk met haar kleine dochtertje Helga aan tafel met veel van haar kunstenaarsvrienden.

Peder Severin Krøyer, Hip hip hurra!, 1888

Krøyer, heeft deze zorgvuldig gearrangeerde scene eerst vastgelegd op foto, die ook nog bewaard is gebleven.

Ook Michael heeft zijn vrouw samen met haar dochter enkele keren vereeuwigd.

Een zelfportret van Michael Ancher met naast hem zijn dochter Helga en op de achtergrond zijn vrouw Anna Ancher

Dochter Helga treedt in de voetsporen van haar ouders en kiest voor het kunstenaarsvak en zo wordt Anna niet alleen door haar man, maar eveneens door haar dochter geportretteerd.

De drie zussen met in het midden Anna

Anna en Michael Ancher geschilderd door hun dochter Helga

Het kunstenaarsechtpaar Ancher is beroemd in Denemarken. Hun huis in Skagen is na hun dood een museum geworden waar veel van hun werk tentoongesteld wordt.
Anna heeft een standbeeld gekregen ontworpen door Astrid Noack.

Anna en Michael Ancher zijn zelfs afgebeeld op het 1000 Kronen biljet van Denemarken

De portretten op het biljet van het echtpaar zijn gebaseerd op de schilderijen die hun vriend Peder Krøyer van hen maakte en lange tijd in het hotel van Anna’s vader hingen

Op de website van Det Kongelige Bibliotek in Kopenhagen vond ik nog een aantal prachtige foto’s van Michael en Anna Ancher en hun dochter Helga.

Michael Ancher als jongeman

Michael en Anna in de tuin in Skagen

Anna met hun dochtertje Helga

Een prachtig scherpe foto van Anna Ancher

Anna staat model

Michael en Anna Ancher in hun woonkamer

Anna in haar schilders outfit

Anna en Michael Ancher

Anna met haar moeder Ane Hedvig Møller(1826-1916)

Familiebijeenkomst met op de voorgrond Anna en haar moeder. Tweede van links is Michael Ancher, rechts van hem een zus van Anna, vervolgens dochter Helga en daarna weer een zus en broer van Anna

Anna en Helga thuis in Skagen

Anna Ancher, geboren Brøndum

Anna en dochter Helga

Anna op oudere leeftijd met haar zusters en dochter; v.l.n.r.Marie Brøndum, Helga Ancher, Anna Ancher en Hulda Brøndum

Michael Ancher sterft in 1927 op 78-jarige leeftijd. Anna Ancher overlijdt acht jaar later in 1935. Zij is dan 75 jaar oud. Hun dochter Helga is 80 als zij in 1964 overlijdt.

Van Helga Ancher heb ik geen schilderijen gevonden met lezende figuren. Die van Michael en Anna Ancher kun je terugvinden op mijn blog Reading and Art (hier en hier).

Lucy

2011-06-18T16:20:00.033+02:00

Edouard Vuillard (1868-1940) Madame Hessel en robe rouge lisant

De dame in de rode jurk is Lucy Hessel, de vrouw van Jos Hessel, kunsthandelaar in Parijs en partner in de galerie Bernheim-Jeune. De maker van het schilderij is Vuillard.

Édouard Vuillard wordt geboren in 1868 in een klein dorpje in Bourgondië en verhuist met zijn familie in 1877 naar Parijs. Hij besluit, in tegenstelling tot de familietraditie niet te kiezen voor een militaire carrière maar gaat naar de kunstacademie.
Hij sluit zich aan bij Les Nabis, een groep dissidente jonge kunstenaars die wel tot de postimpressionisten gerekend worden met veel nadruk op kleur en emotie.
De kern van de groep wordt gevormd door Pierre Bonnard, Maurice Denis, Ker-Xavier Roussel en Felix Vallotton en Édouard Vuillard,

Van links naar rechts: Ker-Xavier Roussel, Édouard Vuillard, Romain Coolus en Félix Vallotton in 1899

Enkele schilderijen van Vuillard uit die tijd laten inderdaad een overdaad aan kleur zien.

L'elegante, 1891

Landschap

Ook voor de zelfportretten worden felle kleuren gekozen die afwijken van de werkelijkheid.

Selfportrait with cane and strawhat, 1891

Zelfportret, 1891

Het gebruik van felle kleuren is van korte duur want enige tijd later worden onderstaande zelfportretten geschilderd.

Het volgende zelfportret lijkt rechtstreeks van een foto te zijn geschilderd.

In 1897 koopt Vuillard een Kodak Brownie. Een aantal van zijn foto’s zijn nog bewaard gebleven, waaruit blijkt dat hij de foto’s ook gebruikte als geheugensteuntje voor zijn schilderijen.

Edouard Vuillard, 1899

De moeder van Vuillard gefotografeerd door hemzelf

Zo rond 1900 krijgt het werk van Vuillard steeds meer waardering en hij in contact met kunsthandelaar en galeriehouder Jos Hessel. Hij raakt dik bevriend en sluit een contract om voortaan zijn schilderijen via hem te verkopen. De vriendschap met het echtpaar Hessel zal de rest van zijn leven duren.

Lucie Hessel wordt zijn belangrijkste model. Édouard komt bijna dagelijks over de vloer bij haar en haar man, blijft vaak eten en gaat zelfs meerdere malen met hen op vakantie naar hun vakantiehuizen.
Édouard is zelf niet getrouwd, woont bij zijn moeder en blijft daar wonen tot aan haar dood in 1928. Hij is een stille introverte man maar door de familie Hessel komt Vuillard in contact met de rijke Parijse families waardoor hij niet om werk verlegen zit.

TristanBernard, Louise Hessel ,Vuillard and Lucy Hessel, 1905

Lucy is voor Édouard veel meer dan de vrouw van zijn galeriehouder. Hij heeft haar tientallen malen geschilderd tijdens allerlei huiselijke, soms intieme situaties, zelfs als zij nog in bed ligt en de manicure langskomt.

Madame Hessel and her manicurist, 1906

Om een indruk te krijgen van hoe geliefd Lucy Hessel was bij Édouard Vuillard een selectie van zijn schilderijen van haar.

The path (Lucy Hessel with her dog)

Madame Lucy Hessel at her dressmaker's table, 1908

Madame Hessel in her salon, 1910

Madame Hessel at her sewing table, 1917

Portrait of Madame Hessel, 1905

Madame Hessel with a shawl

Madame hessel wearing a hat decorated with flowers, ca.1905

Lucy Hessel

Lucy Hessel au chapeau mousquetaire, 1907

Lucy Hessel au ruban de velours noir

Portrait of Madame Hessel

Madame Hessel at Vaucresson, 1920

Le matin au jardin du Clos Cézanne (Jos et Lucy Hessel), 1923

De invloed van Lucy en Jos Hessel op de carrière van Vuillard is onmiskenbaar. Hun invloedrijke omgeving heeft hem meegetrokken en hem mede gemaakt tot de beroemde kunstenaar die hij geworden is.
Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog komt aan dit succesvolle leven een einde. De zieke Édouard Vuillard ontvlucht, na de overwinning van de Duitsland, Parijs en overlijdt enkele weken later op 21 juni 1940 in La Baule.

Alle lezen-schilderijen van Vuillard vind je op mijn blog Reading and Art.

Nel

2011-06-12T11:16:00.029+02:00

Rik Wouters (1882-1916), Lezende vrouw

Nel is de grote liefde van Rik Wouters, de Belgische kunstschilder en beeldhouwer. Rik werd geboren in Mechelen op 21 augustus 1882 als Hendrik Emil Wouters. Als hij zes jaar is, sterft zijn moeder. Op twaalfjarige leeftijd gaat hij als houtsnijder bij zijn vader in het meubelatelier werken.

Zelfportret van de jonge Rik Wouters

Hij volgt de plaatselijke academie en uit zich in eerste instantie vooral als beeldhouwer, pas later pakt hij het schilderen op.
Als Rik 17 wordt, gaat hij naar de Brusselse academie en vindt op een feest zijn liefde en model voor het leven: Nel, geboren als Hélène Philomène Lionardine Duerinckx. Zij is zestien en vier jaar jonger dan Rik op het moment dat zij hem leert kennen.

De rood-wit gestreepte jurk waarin Nel zit te lezen heeft wel wat weg van een badjas en keert terug op een ander schilderij, waar Nel tussen rode gordijnen staat. De felle kleuren maken dat Rik tot het Brabantse Fauvisme gerekend wordt.
In het archief van Bibliotheek & Museum van de Literatuur van de Franse gemeenschap in België vond ik nog een aantal aardige foto’s van Nel en Rik. Zelfs één waarop Nel in de gestreepte jurk staat afgebeeld.

In 1905 trouwt het jonge stel en betrekt een klein huisje in Watermaal. Het kunstenaarsleven is geen vetpot. Rik beeldt dit uit met een beeld van Nel getiteld: Huiselijke zorgen (zie links). Rik verkoopt weinig of geen van de beelden en schilderijen die hij maakt. Hij voert daarom werk van anderen uit: voor een porseleinfabrikant, voor de stijlmeubel-makerij van zijn vader, voor andere beeldhouwers en hij boetseert tegen zijn zin portretten. Op een gegeven moment trekken ze uit armoe maar bij de vader van Rik in. Dat bevalt niet goed en zij huren dan weer een eenvoudige woning voor een paar franken per maand.

Het gaat wat beter als Rik een staatsprijs wint waardoor hij weer enkele jaren de huur kan betalen.
Later ontfermt een galeriehouder, Georges Giroux, zich over hem. Sindsdien is hij in ieder geval verzekert van een vast inkomen. Het is de meest productieve periode van Rik waarin Nel veelvuldig geschilderd en ook gebeeldhouwd wordt.

Zittende vrouw bij het venster

Contemplatie, 1911

Misschien is het ook wel de meest gelukkige tijd voor Rik en Nel, waarin het leven zorgeloos geleefd kon worden. In ieder geval straalt het plezier af van het beeld ‘Zot geweld’ of 'De dwaze maagd' van een uitgelaten Nel.

De dwaze maagd, 1912

De dwaze maagd (detail)

Dankzij de foto’s die bewaard zijn gebleven, zien we dat Rik zijn vrouw Nel natuurgetrouw schilderde en beeldhouwde.

Rik met een bezoeker voor één van zijn schilderijen

Rik en Nel Wouters

In 1914 breekt de Eerste Wereldoorlog uit en wordt Rik opgeroepen als reservist. Bij gevechten rond Antwerpen wordt hij en zijn compagnie gevangen genomen. En aangezien zij op dat moment op Nederlands grondgebied waren komen ze in een krijgsgevangenenkamp in Zeist terecht. Hij is depressief en heeft last van onophoudelijke hoofdpijn. Met hulp van vrienden komt hij vrij en betrekken Nel en Rik een appartement in Amsterdam.
In 1915 blijkt dat de hoofdpijn veroorzaakt wordt door kanker aan de bovenkaak, achter het oog. De intensieve röntgen- en radiumbestraling bieden echter geen soelaas.
Wel heeft hij nog een expositie in Amsterdam en toont daar het onderstaande schilderij waarbij hij zichzelf heeft afgebeeld met een zwart oogverband.

Nel schrijft:

“Zijn stem klinkt hol en het is pijnlijk hem te zien eten. Hij kan alleen vloeibare dingen naar binnen krijgen, en dan nog slechts, zoals zijn dagelijks verband, door de opening van zijn gebroken kaakbeen. Dit verband achter in zijn mond stinkt en dat vloeibare voedsel doet hem walgen. Het vooruitzicht van de lange slapeloze nachten, in een wanhopige strijd tegen de pijn, maakt hem radeloos. Hij kan niet blijven liggen, wandelt in een kring rond als een gek.”

Nog geen 34 jaar oud, sterft Rik Wouters een pijnlijke dood.

Rik Wouters, zelfportret

Nel blijft nog enkele jaren in Amsterdam wonen, gaat dan terug naar België en hertrouwt een arts en beheert voortaan de artistieke nalatenschap van Rik Wouters

Nel Wouters op latere leeftijd bij De dwaze maagd

Vijf jaar na Nels terugkeer wordt Riks stoffelijk overschot bijgezet op het kerkhof van Watermaal-Bosvoorde, dicht bij zijn huis. In de tuinmur van hun huis liet Nel de steen van Riks graf in Amsterdam inmetselen als herinnering.
Nel overlijdt in 1971, 85 jaar oud.
De overige schilderijen van Rik Wouters waarop Nel lezend is afgebeeld vind je op mijn blog reading and art.

Josephine

2011-06-03T23:51:00.021+02:00

Edward Hopper (1882-1967), Compartment C, Car 293, 1938

Josephine Verstille Nivison stond model voor de vrouw in Compartment C, Car 293 van Edward Hopper. Dat weten we zeker omdat er ook een voorstudie van dit schilderij bekend is waarbij Josephine expliciet genoemd wordt bij de omschrijving.

Edward Hopper, Jo posing for compartment C, Car 293, 1938

Josephine is geboren in 1883 in Manhattan, als dochter van een muziekleraar.

Josephine als jong meisje

Zij leert eerst voor onderwijzeres, maar gaat later naar de New York School of Art en krijgt les van Robert Henri, die een levensgroot portret van haar maakt als studente op 22 jarige leeftijd.

Robert Henri bij zijn portret van Josephine

Robert Henri (1865-1929), Miss Josephine Nivison, 1906

Op de academie ontmoet zij Edward Hopper, die net als zij nog weinig succesvol is. Als hij veertig is heeft hij nog maar één schilderij verkocht en hangen zijn schilderijen zelden op tentoonstellingen.
Wel is hij een verdienstelijk illustrator en zo verdient hij de kost.
Edward en Jo(sephine) leren elkaar dus al vroeg kennen op de academie, maar zij trouwen pas in 1924, beiden begin veertig. Hoewel het moeizaam samenleven is met Edward, blijft het huwelijk in stand tot aan zijn dood in 1967. Tien maanden later sterft ook Josephine.

Sinds zijn huwelijk met Jo gebruikt Edward Hopper nooit meer een ander model dan zijn vrouw. Het gaat daarbij niet zozeer om de exacte gelijkenis maar meer over de houding die zij als model moet aannemen.
Edward blijkt een jaloers man, die zelfs in de kat van Jo een concurrent ziet. Hij vindt dat zijn vrouw voor het huishouden en de sex is, juist twee zaken die Josephine nauwelijks kunnen boeien.
Van zelf schilderen komt bij haar echter weinig meer terecht nadat zij Edward heeft leren kennen. Ik kwam nog één mooi zelfportret van haar tegen, waarschijnlijk van voor haar huwelijk met Hopper.

Josephine, zelfportret

Op het portret, dat Hopper van haar schetste, enkele jaren na haar huwelijk, ziet ze er in ieder geval minder florissant uit.

Josephine, 1928

Een foto uit die tijd geeft de verhoudingen binnen het huwelijk goed weer. Edward frontaal op de voorgrond, Jo schuin achter hem.

Edward en Josephine, 1927

Een foto jaren later genomen geeft hetzelfde beeld.

Het leven van Jo Hopper stond in dienst van haar man. Zij was daar niet altijd gelukkig mee, weten we uit haar dagboeken, maar heeft besloten toch bij Edward te blijven.
Er zijn enkele schilderijen en tekeningen van Hopper bekend waarop hij zijn vrouw heeft afgebeeld terwijl zij zelf ook aan het schilderen was.

Veel vaker maakte Edward spotprenten van zijn vrouw, waarop zijn zelfmedelijden en zijn egocentrische levenshouding wel erg duidelijk naar voren komt.
Zo vond hij dat Jo te vaak met haar neus in de boeken zat in plaats voor hem het eten klaar te maken.

Mealtime, 1935

Ook vond Hopper het maar onzin dat zijn vrouw vaak artikelen uit kranten wilde knippen en er dan, volgens hem, een puinhoop van maakte. Liever had hij dat zij op dat moment voor hem klaarstond om hem te bevredigen.

Josie lisant un journal, 1935

Een prettige man om mee samen te leven is Edward Hopper blijkbaar niet geweest. Hij leefde teruggetrokken, was soms depressief en agressief, maakte geen vrienden en was vooral tevreden met zichzelf. Dat straalt onderstaande foto ook uit.

Als we ouder worden gaat ons lijf aftakelen. Bij Hopper is dat goed zichtbaar als je bovenstaande foto vergelijkt met het portret dat zijn vrouw Jo van hem maakte, een kleine tien jaar later.

Edward Hopper door Jo Hopper, 1955

En nog eens tien jaar later zien Edward en Jo er zo uit.

Edward en Jo Hopper, respectievelijk 82 en 81 jaar oud

Enkele jaren later, in 1967 en 1968 overlijden Edward en Jo en worden begraven in hun woonplaats Nyack in de staat New York.

Edward Hopper, de schilder van eenzame mensen, zoals hij en zijn vrouw waarschijnlijk zelf ook waren, heeft meerdere schilderijen gemaakt waarop lezende mensen staan afgebeeld.
Omdat dit blogbericht wat te lang zou worden, kun je de schilderijen van Hopper met lezende mensen zien op mijn blog reading and art.

Victoria

2011-05-22T18:20:00.008+02:00

Henri Fantin-Latour (1836-1904) Victoria Dubourg

Victoria Dubourg is de vrouw van Henri. Henri is geboren in 1836 als Ignace Henri Jean Fantin-Latour. Hij is een Frans schilder die tot de Realisten wordt gerekend. Zijn vader, eveneens kunstschilder, leerde hem het vak. Henri schildert, zoals ook zijn vader deed, veel portretten van familie en vrienden.

Gezin Dubourg, de ouders van Victoria met hun twee dochters Charlotte en Victoria (achter haar ouders)

Hier een portret van Victoria door Henri toen zij jonger was.

Ook Degas heeft Victoria nog geportretteerd:

Henri leeft een teruggetrokken leven in Parijs. Een enkele keer is hij in Londen geweest, waar hij Whistler ontmoette. Door zijn inzet werd Fantin-Latour ook in Engeland bekend. Zijn verstilde en stemmige voorstellingen zijn later een belangrijke bron van inspiratie voor de Symbolisten.
Meermalen schildert Henri Fantin-Latour zichzelf. Het lijkt soms alsof de zelfportretten van Rembrandt als voorbeeld dienden:

Hoewel er veel waardering is voor zijn portretten, verdient hij echter met bloemstillevens de kost.

Henri ontmoet zijn vrouw Victoria in de jaren zestig van de 19e eeuw in het Louvre in Parijs, in 1876 trouwen zij. Victoria is ook kunstenaar. Of Henri haar schilderlessen heeft gegeven, is onbekend. Haar stillevens zijn echter bijna niet van die hem te onderscheiden:

Victoria heeft een buitenhuisje in Buré met een grote bloementuin, die ongetwijfeld een grote inspiratiebron is geweest voor de vele bloemstillevens.
Op 25 augustus 1904 overlijdt Henri (links) in Buré, 68 jaar oud.
Zijn vrouw Victoria zal hem nog jaren overleven. Zij sterft in 1926 op 86-jarige leeftijd.

Henri Fantin-Latourheeft, naast zijn lezende vrouw Victoria, nog andere mensen lezend afgebeeld, onder andere zijn zusters.

Heel veel ernstige mensen op de schilderijen van Henri Fantin-Latour. De dames en heren in zijn omgeving waren blijkbaar niet de meest uitgelaten mensen.

Sally

2011-04-25T17:28:00.036+02:00

Milton Avery (1885-1965) Portrait of Sally with blue shawl (ca. 1932)

Sally is de vrouw van Milton Avery, een Amerikaans kunstenaar die pas op latere leeftijd gaat schilderen. Hij begint zijn loopbaan als 16-jarige in de fabriek maar klimt via verschillende kantoorbanen hogerop. Als hij bijna dertig is volgt hij een klassieke kunstopleiding en gaat steeds meer schilderen.
Succes blijft uit, totdat hij, bijna veertig, zijn toekomstige vrouw Sally ontmoet. Zij is op dat moment tweeëntwintig en student aan de kunstacademie.
Als zij in 1926 trouwen , verhuist Milton naar New York City waar Sally geboren en getogen is.
Hoewel Milton (zie foto rechts) in 1928 in New York zijn eerste tentoonstelling heeft, is Sally voorlopig de kostwinner door haar werk als illustrator in de Times en van een aantal boeken. Beiden blijven de rest van hun leven schilderen en werken zij aan zij in hun atelier aan huis.

Sally Michel en Milton Avery (1950)

Het duurt nog tot de jaren vijftig voordat Milton echt doorbreekt en het echtpaar van hun kunst kan leven.
In de dertiger jaren wordt dochter March geboren, die later ook voor het kunstenaarsvak zal kiezen. Het kunstenaarsgezin ontwikkelt een specifieke ‘Avery’-stijl. Door het ontbreken van details en de nadruk op de kleurvlakken, wordt Milton Avery ook wel de Amerikaanse Matisse genoemd. Heel bewust wordt de diepte van een tafereel teruggebracht tot een plat vlak. Barnett Newman en Mark Rothko, beiden bekend om hun kleurvlakken, waren bevriende kunstenaars.

Milton Avery

Deze stijl ontwikkelt zich langzaam in de loop der jaren mede door de beïnvloeding van elkaar, want zoals te zien is op de afbeelding van Sally met blauwe sjaal, schilderde Milton eerst zeer traditioneel.
Onderwerpen die zij schilderen zijn huiselijke tafereeltjes en landschappen die zij tegenkomen als zij op reis zijn.
Enkele voorbeelden van de ‘Avery’-stijl door de verschillende gezinsleden.

Milton Avery - Sea grasses and blue sea (1958)

Milton Avery - Offshore island (1958)

Milton Avery - Black sea (1959)

Sally Michel - Landscape (1953)

Sally Michel

March Avery - October (2002)

March Avery - Moonlight (1957)

De illustraties van Sally worden nog steeds gebruikt in instructieboeken om te leren tekenen. Sally is zeer oud geworden. Geboren in 1902 overlijdt zij, 100 jaar oud, in 1903.

Opvallend vind ik wel dat ook dochter March in dezelfde trant blijft schilderen. Meestal zetten nieuwe generaties zich juist af tegen de vorige. Het lijkt zelfs dat zij weer wat meer terugkeert naar het figuratieve schilderen.

Sally Michel geschilderd door haar dochter March Avery (1984)

Als je het internet afspeurt, kom je heel wat afbeeldingen tegen van lezende mensen geschilderd door Milton, Sally en March. Soms is niet direct duidelijk of de afgebeelde personen aan het lezen zijn of aan het schetsen, want regelmatig waren zij elkaars model. Gelukkig brengt de titel meestal wel uitkomst.
Lezende mensen door achtereenvolgens: Milton Avery, Sally Michel en March Avery:

Milton Avery door Sally Michel

Milton Avery - Reader (1931)

Milton Avery - Seated woman

Milton Avery

Milton Avery - Newsreader

Milton Avery

Milton Avery - March (daughter) by the sea (1945)

Milton Avery - The reader and the listener (1945)

Milton Avery - Reader in the quarry (1947)

Milton Avery - (1947)

Milton Avery - Adolescence (1947)

Milton Avery - Reclining reader (1950)

Milton Avery - Poetry reading (1957)

Milton Avery - Summer reader

Portret van Sally Michel door Milton Avery (1953)

Sally Michel - Resting and reading (1963)

Sally Michel - Evening reader (1967)

Sally Michel - Two women (1968)

Sally Michel - (1980)

Sally Michel - Two figures (1983)

Sally Michel - Poolside news (1985)

March Avery in 1950, achtien jaar oud

March Avery - Blue man (1959)

March Avery - Reader in the sun (1960)

March Avery - Phillip reading (1965)

March Avery - Evening reading (1972)

March Avery - Lawn reader

March Avery - Reading at the cafe (1979)

March Avery - Story time

March Avery - On board the Callisto (2005)

Maria Magdalena

2011-04-17T19:18:00.021+02:00

Ambrosius Benson (ca. 1495-1550) Maria Magdalena

Het is bijna Pasen. Een afbeelding van Maria Magdalena, de vrouw die volgens de bijbel de eerste persoon was die Jezus na zijn opstanding zag, is daarom wel toepasselijk.

Dit portret van Maria Magdalena is gemaakt door de kunstenaar Ambrosius Benson. Geboren in Lombardije, Noord-Italië en werkend in Brugge vormt Benson een uitzondering op de regel. Veel Noord-Europese kunstenaars trekken in de zestiende eeuw juist naar Italië. Daarentegen komen weinig Italiaanse kunstenaars naar het Noorden. Wellicht vestigt de 23-jarige Benson zich in Brugge vanwege de grote economische en artistieke aantrekkingskracht van deze stad in de zestiende eeuw.
Benson bekleedt verschillende functies binnen het gilde van de beeldenmakers en zadelmakers en is hij twee keer lid van de gemeenteraad. Hieruit kan worden opgemaakt dat hij een gewaardeerd kunstenaar is. Dit blijkt ook uit de twee opdrachten die Benson van het stadsbestuur krijgt voor decoratie van het stadhuis. Daarnaast maakt Benson werken voor de vrije markt. Dat Ambrosius behoorlijk succesvol was blijkt wel uit het feit dat hij soms wel drie stalletjes op de marktplaats huurt om zijn kunstwerken tijdens de jaarmarkten te verkopen.
Regelmatig maakt Benson meerdere schilderijen van hetzelfde onderwerp waarbij de compositie volledig gelijk blijft. Hier nog drie schilderijen van hem van een lezende Maria Magdalena

Ambrosius Benson (ca. 1495-1550)

Ambrosius Benson (ca. 1495-1550)

Ambrosius Benson (ca. 1495-1550)

Soms worden afzonderlijke portretten gemaakt om later in grotere composities te worden opgenomen (zie onderstaand schilderij).

Ambrosius Benson (ca. 1495-1550) Maria met kind en heiligen

Onderstaand schilderij lijkt ook het onderwerp Maria Magdalena te verbeelden maar de omschrijving, jonge vrouw in Orison, een plaats in Spanje, geeft aan dat deze afbeelding waarschijnlijk een andere bestemming had.

Ambrosius Benson (ca. 1495-1550) Jonge vrouw in Orison leest in getijdenboek (1520)

De bijbelse Maria Magdalena is vele malen geschilderd. In de bijbel wordt zij aangeduid als Maria van Magdala, een vissersplaats aan het meer van Galilea. Zij was genezen door Jezus en volgde hem tot aan zijn dood.
Al heel vroeg in de geschiedenis wordt Maria Magdalena ook wel gezien als de zondares uit een ander verhaal in de bijbel, die de voeten van Jezus zalfde met kostbare olie uit een albasten flesje. Op veel middeleeuwse schilderijen zie je dit flesje ook terug.
Pas zeer recent wordt algemeen aangenomen dat Maria Magdalena niet dezelfde vrouw is als de zondares.
Dat Maria Magdalena de bijbel of een ander boek las, is vanzelfsprekend verbeelding van de kunstenaar waarbij hij de persoon plaatst in zijn eigen tijd. Boeken waren er in de eerste eeuw na Christus nog niet. Men schreef op boekrollen van perkament of papyrus of op kleitabletten en wastafeltjes.

Nog een tiental schilderijen gevonden uit de 15e en 16e eeuw met een lezende Maria Magdalena als onderwerp. Hoewel het andere kunstenaars betreft vertonen enkele schilderijen treffende overeenkomsten met die van Ambrosius Benson.

Adriaen Isenbrant (ca. 1485-1551)

Adriaen Isenbrant (ca. 1485-1551)

Piero di Cosimo (1462-1521)

Onbekende Hollandse meester (ca. 1520)

Carlo Saraceni (1579-1620)

Rogier van der Weyden (1400-1464)

Trophime Bigot (1579-1650)

Antonio Allegri da Correggio (1489-1534)

Pieter Coecke van Aelst (1502-1550)

Onbekende Hollandse meester (ca. 1530)

De krant lezen 3

2011-04-03T08:56:00.029+02:00

Cayetano de Arguer Buigas (1932-...)

Jane Rogers (1896-?)

Laurits Andersen Ring (1854-1933)

Marc Awodey (1960-...)

Helen M. Turner (1858-1958)

Irving Ramsay Wiles (1861-1948)

Louis Valtat (1869-1952)

Ellen Day Hale (1855-1940)

Nella Marchesini (1901-1953)

Wojciech Weiss (1875-1950)

Francois Gall (1912-1987)

Francis Coates Jones (1857-1932)

Paul Knight (1883-1904)

Rudolf Nissl (1870-1955)

Karin Kinser (1951-...)

Stanislaw Debicki (1866-1924)

Gabriël Ferrier (1847-1914)

Karin Jurick

De krant lezen 2

2011-04-01T17:04:00.027+02:00

Henry Bebie (ca. 1800-1888)

Pierre Auguste Renoir (1841-1919)

Nicolai Fechin (1881-1955)

Roy Lichtenstein (1923-1997)

Paul Cézanne (1839-1906)

Wilhelm Leibl (1844-1900)

Thomas Sully (1783-1872)

Wilhelm Trübner (1851-1917)

Paul Cézanne (1839-1906)

Oskar Hoffmann (1851-1913)

Fernando Botero (1932-...)

Henri Toulouse Lautrec (1864-1901)

De krant lezen 1

2011-03-28T21:43:00.018+02:00

Edouard Vuillard (1868-1940)

Als het even kan begin ik de dag met een heerlijk uurtje krantlezen. Dat doen heel veel Nederlanders blijkt nu. Toch zijn wij niet het meest fanatiek krantlezende volkje.

Uit een Noors onderzoek blijkt dat de Ieren Europees kampioen krantlezen zijn: zij besteden op een doorsnee dag zo’n 53 minuten aan het lezen van de krant. De Grieken steken daar schril tegen af met circa 16 minuten per dag. Nederland is een middenmoter met de 35 minuten die we gemiddeld genomen dagelijks besteden aan de krant.

Ook het percentage niet-lezers varieert fors in Europa. Zo kijkt vijf procent van de Noren nooit een krant in, terwijl liefst tweederde van de Grieken geen krant leest. Nederland is wederom een middenmoter met zo’n twintig procent niet-krantlezers onder de bevolking. Deze cijfers zijn gepubliceerd door de onderzoekers Eiri Elvestad en Arild Blekesaune.

Of het krantlezen nog voor veel mensen een dagelijkse gewoonte blijft is de vraag. Uit een ander onderzoek van enige tijd geleden bleek namelijk dat jongeren de gratis kranten in de trein vooral lezen om de tijd te doden en niet zo zeer uit nieuws-gierigheid.

Naast honderden schilderijen van mensen met een boek zijn er ook aardig wat kunstwerken gemaakt met als onderwerp de krantlezende mens.

John White Alexander (1856-1915)

August Macke (1887-1914)

Jack Butler Yeats (1871-1957)

Anders Zorn (1860-1920)

Marc Chagall (1887-1985)

Wilhelm Leibl (1844-1900)

Johann Peter Hasenclever (1810-1853)

Ivan Aleksandrovich Grinyuk (1995-1996)

Dominique Frassati (1896-1947)

Scott Moore (1949-...)

Burgerweeshuismeisjes

2011-03-13T11:23:00.015+01:00

Nicolaas van der Waay(1855-1936) Kerkgang van Burgerweesmeisjes, ca. 1895

Het burgerweeshuismeisje dat in haar bijbel leest, is samen met de andere wezen op weg naar de kerk. Iedere zondag liepen de jongens en meisjes in een lange stoet van het Burgerweeshuis naar de Westerkerk aan de Prinsengracht of de Nieuwe Kerk op de Dam. Kenmerkend voor deze weeskinderen was hun rood-zwart kostuum.
Nicolaas van der Waay was gefascineerd door de tijdloze uitstraling van de Amsterdamse burgerweesmeisje en heeft hen diverse malen afgebeeld op schilderijen en tekeningen.
Naast bovenstaand schilderij is er nog een groot schilderij van hem bekend waar de wezen naar links lopen en dus de rode kant van hun kostuum juist naar voren komt.

Het oorspronkelijke Burgerweeshuis, uit 1520, nam onder de andere Amsterdamse liefdadigheidsinstellingen een bijzondere plaats in. Het was uitsluitend bestemd voor kinderen van Amsterdamse poorters. Vondelingen en kinderen van arme mensen werden dus niet opgenomen.

De burgerwezen kregen een goede opleiding. De regels waren streng. Zelfs op straat moesten de wezen zich netjes gedragen, mede omdat ze erg herkenbaar waren door hun kleding. Het zwart en het rood zijn waarschijnlijk afkomstig van de kleuren van het wapen van Amsterdam.

Zo rond het begin van de 20e eeuw nam het aantal wezen af. Al gauw werden er ook kinderen opgenomen waarvan de ouders tijdelijk niet voor hun konden zorgen. In 1954 kreeg Aldo van Eyck opdracht een nieuw kindertehuis te bouwen aan het IJsbaanpad. In 1962 werden de gebouwen van het oude Burgerweeshuis aan de gemeente Amsterdam verkocht. Na een ingrijpende verbouwing opende, in 1975, het Amsterdams Historisch Museum er zijn deuren. De eet- en slaapzalen werden bibliotheek of expositieruimte. Het museum draagt tegenwoordig de naam Amsterdam Museum.
De schilderijen van van der Waay zijn daar te zien.

De burgerwezen waren ook een bezienswaardigheid in hun speciale kleding. Dat blijkt uit het flink aantal ansichtkaarten waarop zij zijn afgebeeld.

Van Nicolaas van der Waay heb ik nog een ander schilderijtje gevonden waarop lezende kinderen zijn afgebeeld.

Van der Waay is op latere leeftijd wat losser gaan schilderen. Een mooi voorbeeld daarvan is hieronder afgebeeld. Het onderwerp is ook veel minder ernstig dan de keurige weesmeisjes. Een chique gezelschap dames en heren nuttigen een kopje koffie of thee aan de waterkant met een bedrijvig Amsterdam op de achtergrond.

Karin

2011-02-26T16:21:00.052+01:00

Carl Larsson (1853-1919) Karin reading (1904)

Karin is de tweede vrouw van Carl Larsson, een Zweedse schilder. Zijn eerste vrouw, Vilhelmina Holmgren, stierf in het kraambed bij de geboorte van hun tweede kind. Ook de twee kinderen uit dit eerste huwelijk stierven jong.

Carl Larsson en Karin Larsson-Bergöö

Karin Larsson, geboren Bergöö was kunstenares. Zij schilderde, weefde, ontwierp meubels en hield zich bezig met binnenhuisarchitectuur. Ze leerde Carl kennen in de kunstenaarskolonie in het Franse Grez-surLoing, net buiten Parijs.
Uit die tijd een schilderij van Carl Larsson van een beeldenpark en één van de bouw van de Eiffeltoren die zojuist was begonnen.

Van Karin heb ik één aquarel kunnen vinden.

Karin Larsson-Bergöö, Boerin op het land

Veel meer bekend zijn haar weef- en borduurproducten, zoals tafellakens, gordijnen, kussens, die ook terugkomen op de schilderijen van haar man. Hier een aantal voorbeelden uit hun huis in Sundborn

Karin achter haar weefgetouw

Tenslotte nog een voorbeeld van haar meubelontwerpen.

Een schommelstoel ontworpen door Karin Larsson-Bergöö

Het ontwerp is, in iets gewijzigde vorm nog steeds te verkrijgen bij IKEA

Karin met één van haar kinderen

Carl en Karin

Hoewel haar man Carl veel meer bekendheid heeft verworven is er voor het leven van Karin toch ook nog steeds belangstelling. In 2009 verscheen over haar een biografie, Karin Larssons värld, geschreven door Lena Rydin.

Samen kregen Karin en Carl, links een zelfportret, acht kinderen: Suzanne, Ulf, Pontus, Lisbeth, Brita, Matts, Kersti en Esbjörn. Door de kinderen kwam het kunstenaarschap van Karin op een laag pitje te staan. Wel bleef zij bezig met weven en de inrichting van hun eigen woonhuis. In Frankrijk had Larsson weinig succes, dus keerde het echtpaar terug naar Zweden. Larsson werd directeur van de kunstopleiding in Göteborg. Later verhuisde het gezin naar Lilla Hyttnäs (kleine hut) in Sundborn. Het huis was een geschenk van de de vader van Karin.

Lilla Hyttnäs geschilderd door Carl

Lilla Hyttnäs zoals het er nu uit

interieur Lilla Hyttnäs

Larsson (links) heeft veel aquarellen geschilderd, maar maakte ook muurschilderingen.
Voor het Nationalmuseum in Stockholm maakte hij het monumentale schilderij Midvinterblot, dat teruggaat tot de Noorse mythologie waarbij de koning geofferd werd om een einde aan de hongersnood te maken. Het ontwerp viel eerst niet in de smaak. Het museum wilde het niet eens gratis hebben, zodat het uiteindelijk verkocht is aan een Japanner. Veel later is het weer teruggekocht en bevindt zich nu in het museum te Stockholm, waarvoor het bedoeld was.

Midvinterblot

Midvinterblot in het Nationalmuseum Stockholm

De stijl van Carl Larsson is naturalistisch en doet mij soms denken aan de illustraties van Rie Cramer en Anton Pieck.
Carl werkte in zijn begintijd ook als illustrator van boeken om de kost te verdienen.
Op veel van zijn schilderijen figureerden zijn vrouw en kinderen. Ze zijn licht en vrolijk van kleur, in tegenstelling tot zijn gemoedstoestand. Carl had regelmatig last van depressies, die begonnen na de dood van zijn eerste vrouw en kinderen.
De eerste woorden van zijn autobiografie Jag (Ik), die twaalf jaar na zijn overlijden verscheen luidden alsvolgt: “In het jaar 1853 kwam ik als doodgeboren kindje ter wereld. Toen wat later op de dag – het was 28 mei – het lijkje door een wat onvoorzichtige behandeling aan het huilen werd gebracht, kreeg men er iets meer belangstelling voor, en in de loop der jaren is die nog toegenomen.”
Geen vrolijke Frans, zo te horen. Misschien juist door zijn sombere inslag, genoot hij extra van zijn tweede vrouw en schare kinderen. Dat lees ik in ieder geval af uit onderstaand schilderij.

Zelfportret met dochter Brita

Carl Larsson was een veelschilder. Lezende figuren, meestal zijn vrouw en kinderen, kwamen op nogal wat aquarellen en schilderijen voor.

Karin met de oudste dochter Suzanne

De jongste zoon Esbjörn met een oudere zus

Esbjörn, lezen met kiespijn

Esbjörn

Esbjörn wat jaren later

Lisbeth

Hier nog wat werken van Larsson waarbij niet wordt gelezen maar wel mensen met een boek of krant zijn afgebeeld.

Suzanne, de oudste dochter van Carl en Karin

Marthe

2011-02-18T16:26:00.017+01:00

Henri Lebasque (1865-1937) Motherhood, madame Lebasque and her children (1905)

Het lezende meisje op het schilderij is Marthe, de oudste dochter van Henri Lebasque. Op dat moment is zij acht jaar.
Haar zusje Nono is nog maar net geboren en krijgt nog borstvoeding van madame Lebasque.
Een huiselijk tafereel, typerend voor Lebasque die vaker zijn vrouw en kinderen tot onderwerp van zijn schilderijen maakte.
Links is Marthe afgebeeld op latere leeftijd.
Marthe is getrouwd met de kunstenaar Carlos Reymond en is zelf ook gaan schilderen. Beiden hebben een vergelijkbare stijl als Lebasque.

Marthe Lebasque-Reymond

Carlos Reymond

Henri Lebasque is zijn kunstopleiding begonnen aan de Ecole de Beaux-Arts d’Angers. Hij trok op twintigjarige leeftijd naar Parijs. Hij studeerde daar onder Bonnat. Hij werd beïnvloed door Camille Pissarro en Auguste Renoir.
De stippels en streepjes in het schilderij van zijn vrouw en kinderen doen denken aan het pointillisme, een kunststroming waar ook Camille Pissarro mee verbonden is. Later heeft Lebasque deze techniek losgelaten en is meer gaan schilderen in de impressionistische stijl van Renoir.

Andere kunstwerken met lezende figuren van Henri Lebasque:

Als ik een schilderij mocht uitkiezen zou ik graag het laatste schilderij in mijn kamer ophangen, lekker licht van kleur en een losse penseelstreek.

Sophia Rose

2011-02-07T20:03:00.019+01:00

Jeffrey T. Larson (1962-...) Amongst Lupine (2008)

Het lezende meisje midden in een veld vol lupine is Sophia Rose, de dochter van Jeffrey T. Larson.
Jeffrey T. Larson is een Amerikaanse schilder, geboren in 1962 in Two Harbors, Minnesota. Hij heeft vanaf zijn zeventiende jaar een klassieke kunstopleiding gevolgd aan het Atelier Lack zoals ook S.A. Gjertson, waar ik eerder over schreef in de aflevering Elizabeth. Later geeft hij zelf ook les aan deze opleiding.
De stillevens van Larson zijn zeer verfijnd en realistisch geschilderd. Hij won met deze schilderijen verschillende prijzen.

In 1989 koopt Jeffrey Larson met zijn vrouw Heidi een school in het Noordwesten van Wisconsin. De school wordt omgebouwd tot atelier en woning. Zij krijgen drie kinderen, Brock, McKenzie en Sophia Rose.
Vanaf die tijd beperkt Jeffrey zich niet tot stillevens maar trekt hij ook naar buiten. Hij schildert landschappen en portretten, waarvoor zijn vrouw en kinderen vaak model staan.
Deze schilderijen hebben een lossere penseelstreek, maar zijn zeker niet abstract en vallen nog steeds onder de stroming figuratieve schilderkunst.
Naast het portret van zijn lezende dochter heeft Jeffrey Larson het thema lezende figuren nog een aantal malen geschilderd. Opvallend dat dit nooit binnen, maar altijd ergens buiten in de tuin, in het bos of op het strand gesitueerd is.

Als de schilderijen van Jeffrey T. Larson je bevallen kun je op Moo! nog een leuke serie bekijken met als titel 'Aan de waslijn'

Else

2011-02-04T16:51:00.024+01:00

Karl Schmidt-Rottluff (1884-1976) Lesende (1912)

Op het schilderij van Karl Schmidt-Rottluff staat Else Lasker-Schüler afgebeeld. Het kunstwerk is in bezit van Dr. Hermann Gerlinger President van de multinational Carl Zeiss.
De verzameling van Gerlinger bevat veel werken van de expressionistische kunststroming in Duitsland ‘Die Brücke’, waar Schmidt-Rottluff één van de oprichters van was.
Else was zeer trots op het schilderij. Zij omschrijft het in een brief alsvolgt:

“Schmidt-Rottluff hat mich im Zelt sitzend gemalt. … Mein Mund is rot wie eine Dickichtbeere, in meiner Wange schmückt sich der Himmel zum blauen Tanz, aber meine Nase weht nach Osten, eine Kriegsfahne, und meine Kinn ist Speer, ein vergifteter Speer…”

Else Schüler, geboren op 11 februari 1869, was de jongste dochter van de bankier Aäron Schüler uit Wuppertal.
Begin 1894 trouwt zei met de arts, toneelschrijver én schaakmeester Berthold Lasker en verhuist met hem naar Berlijn. Zij volgt kunstlessen en haar eerste gedichten worden gepubliceerd. Else is dan inmiddels een bekende persoonlijkheid in de kunstwereld van Berlijn. Hun zoon Paul wordt in 1899 geboren. Zijn vroege dood in 1927 werpt een schaduw over de rest van haar leven.

Else, tweede van links met haar eerste man Berthold Lasker, daarnaast de zus van Berthold met haar man

Enkele jaren nadat Paul geboren is scheidt Else van Lasker maar zal zijn achternaam wel blijven dragen. Zij hertrouwt met Georg Levin, evenals zij dichter en toneelschrijver, maar ook pianist, componist en de uitgever van het literaire tijdschrift Der Sturm. Dit huwelijk strandt in 1911.
Else blijft wel in Berlijn temidden van haar avant garde vrienden, waaronder Karl Schmidt-Rottluff.
Zij is een opvallende excentrieke verschijning. Gottfried Benn, ook schrijver en dichter en waarschijnlijk haar meest geliefde geliefde schrijft:

"Sie war klein, damals knabenhaft schlank, hatte pechschwarze Haare, kurz geschnitten, was zu der Zeit noch selten war, große rabenschwarze bewegliche Augen mit einem ausweichenden unerklärlichen Blick. Man konnte weder damals noch später mit ihr über die Straße gehen, ohne dass alle Welt stillstand und ihr nachsah: extravagante weite Röcke oder Hosen, unmögliche Obergewänder, Hals und Arme behängt mit auffallendem, unechtem Schmuck..."

Na de machtovername van de NSDAP in 1933 vlucht Else naar Zwiterland; zij was persona non grata, aangezien ze enerzijds joods was en anderzijds duidelijk Entartete Kunst maakte.
In 1934 reist zij verder naar Egypte en vervolgens naar Palestina, waar zij aan het eind van de Tweede Wereldoorlog, levend in armoede, aan een hartaanval overlijdt.

Else Lasker-Schüler was een multi-talent. Naast schrijven maakte zij ook vele tekeningen, die her en der nog in musea bewaard zijn gebleven.
In haar tekeningen komt het sprookjesachtige van haar gedichten en toneelwerken terug.

Karl Schmidt-Rottluff is een Duitse expressionistische kunstschilder. Ook zijn kunst wordt door de Nazi’s betiteld als Entartete Kunst. In 1938 zijn meer dan 600 van zijn werken om die reden in beslag genomen.
Naast het portret van Else Lasker-Schüler nog twee kunstwerken van Schmidt-Rottluff gevonden met lezende figuren, een schilderij en een houtsnede.

Om een indruk te krijgen van de expressionistische schilderkunst van Schmidt-Rottluff hier nog enkele portretten van hem. De eerste afbeelding is een zelfportret.

Elizabeth

2011-01-29T07:44:00.017+01:00

Stephen Arthur Gjertson(1949-...) Reading (2002)

Elizabeth is de jongste dochter van Stephen Arthur Gjertson, een Amerikaanse kunstenaar. Het gezin Gjertson is een keurig conservatief middleclass gezin. Op een genealogie site vond ik aardige foto’s die een mooi beeld geven van dit gezin.

Trouwfoto van Steve en Patricia Gjertson, 1975

Het gezin Gjertson, 1991

Het gezin Gjertson, 2007

De gezinnen van drie kunstenaars, Stephen Gjertson, KirkRichards en Steve Armes, 2010

De laatste foto is genomen bij de tentoonstelling in 2010 van Stephen met twee andere Amerikaanse realistische schilders, Kirk Richards en Steve Armes. Het gezin Gjertson staat links op de foto.

De schilderijen van Steve Gjertson lijken soms gemaakt in de vijftiger jaren terwijl de meesten toch echt in de jaren tachtig en negentig geschilderd zijn. Wellicht komt dit ook door de stijl, in de Verenigde Staten het Classic Realism genoemd.

Steve Gjertson is geboren in Minneapolis als oudste zoon van Arthur en Betty Gjertson.
Na de universiteitsopleiding in Minnesota volgt hij een kunstopleiding aan Atelier Lack. Hij raakt al snel onder de indruk van de 19e eeuwse schilderkunst. Na het zien van werken van Henri Fantin-Latour zal hij vele stillevens met bloemen maken. Daarnaast maakt hij ook landschappen, bijbelse scenes en portretten. Zijn gezinsleven staan daarvoor regelmatig model.

De stoel waarin dochter Elizabeth zit, is al eerder door Stephen geschilderd maar toen nog met de oorspronkelijke bekleding. In onderstaand schilderij zit de oudste zoon Philip in een cowboy pak een dik boek te lezen. Het zal wel plaatjes kijken geweest zijn, gezien zijn leeftijd.

Heroes of the West, 1988

In het kader van de Nationale Voorleesdagen passen onderstaande schilderijen prima als voorbeeld van een modelgezin waar vader en oudste zus voorlezen en de kinderen ademloos luisteren.

Storytime, 1994

Bedtime Story, 1994

Het oudste schilderij van Gjertson met betrekking tot lezen is uit 1978 van Roxanne, een balletdanseres, geportretteerd in haar toneeloutfit, maar met een boek van Stephen in haar handen gedrukt. "Hoe weet je dat nou", zal je je misschien afvragen? Dat staat keurig vermeld op de website van Stephen Gjertson. Er staat zelfs vermeld welk boek hij daarvoor uit zijn boekenkast gepakt heeft.

Roxanne, 1978

Het laatste lezen-schilderij is van vorig jaar waar kinderen van een ander gezin zijn afgebeeld, alle drie met een boek en op de achtergrond een boekenkast met klassiek vormgegeven boeken.

A Passion for Books, 2010

Het hoeft je smaak niet te zijn, maar duidelijk is wel dat Stephen een vakman is. Dit komt zeker ook tot uiting in zijn bloemstillevens. Zijn composities worden na verloop van jaren steeds complexer. Ik hou van eenvoud, dus de oudere schilderijen vind ik het mooist. Sommige schilderijen, zoals Tea Time, doen mij denken aan de verjaardagskaarten van vroeger die bij ons op de mat vielen.

Cornflowers in a Glass, 1976

Daisies, Phlox, Grapes and Cherries, 1978

Carnations in a Tobacco Leaf Vase, 1979

Tea Time, 1984

Azaleas in an Oriental Planter, 1984

Homage to Fantin, 1993

Wil je nog meer zien, kijk dan op de website van de kunstenaar

Tata

2011-01-22T08:26:00.025+01:00

Zinaida Serebriakova (1884-1967) Reading girl

Het meisje op het schilderij heet Tata, voluit Tatiana Serebriakova, de dochter van Zinaida Serebriakova, de maker van deze pasteltekening.
Tata heeft nog twee oudere broertjes Alexandre en Yevgeny (zie onderstaand schilderij).

Alexandre, Yevgeny en Tata

Na Tata wordt nog een meisje geboren. Zij wordt Ekaterina genoemd, Katja in het dagelijks leven.
Hier een zelfportret van Zinaida Serebriakova met haar twee dochters. Gezien het kapsel en blauwgestreepte shirtje heb ik de conclusie getrokken dat het lezende meisje Tata moest zijn, hoewel de beschrijving van de titel alleen van Reading girl spreekt.

Zelfportret met Katja en Tata

De kunstenares Zinaida Lanceray, haar eigen naam, is geboren in een dorp in de buurt van Kharkov in Rusland, dat nu in het huidige Oekraïne ligt, maar haar grootouders kwamen uit Frankrijk. Zinaida komt uit een artistieke familie. Haar grootvader was een bekend architect, haar oom, Alexander Benois, een beroemd schilder, haar vader, Yevgeny Nikolayevich Lanceray, een welbekend beeldhouwer en haar moeder, een zus van de schilder Benois, kon heel goed tekenen. En of het nog niet genoeg is, een broer van Zinaida ook schilder geworden en haar andere broer architect.
Je moest in haar familie wel van goeden huize komen wilde je niet iets creatiefs gaan doen.
Alleen haar man en neef Boris Serebriakov was ingenieur bij de spoorwegen.
Het is vanzelfsprekend dat Zinaida naar de kunstacademie gaat waar zij les krijgt van de bekende Ilja Repin, wiens werken een eind 2001 in het Groninger museum tentoongesteld werden. Zinaida breekt door in 1909 met haar zelfportret waarbij ze haar haar voor de spiegel kamt. Er zullen nog vele zelfportretten volgen.

Zelfportret

Tot de Russische revolutie in 1917 hebben Zinaïda en Boris een gelukkig leven op het platteland in Rusland. Na enig speurwerk kwam ik zowaar op een Chinese site van mr. Zeng Pu enkele foto’s tegen die in de jaren voor de eerste wereldoorlog genomen zijn van dit gezin.

Tijdens de Russische revolutie sloeg het noodlot toe bij deze welgestelde familie. Bij gevechten brandde hun landgoed af waarbij vele tekeningen en schilderijen verloren zijn gegaaan. Tot overmaat van ramp overlijdt Boris twee jaar later in een bolsjewistische gevangenis aan de tyfus. De wereld van Zinaida stort als een kaartenhuis in elkaar.
Zinaida heeft deze situatie ook letterlijk weergegeven in het schilderij House of cards waarin haar vier kinderen met ernstige gezichten een kaartenhuis bouwen.

Yevgeny, Katja, Alexandre en Tata Serebriakova

Het gezin verhuist naar een appartement van haar grootvader in het huidige St.Petersburg. Tata gaat daar naar de ballet academie.

Tata Serebriakova

In 1924 gaat Zinaida voor een opdracht naar Parijs en probeert van daaruit ook haar kinderen over te laten komen. Dat lukt slechts gedeeltelijk. Alexander en Katja komen naar Frankrijk. Tata en Yevgeny blijven achter. Zinaida ziet Tatiana pas weer in 1960, ook Tata werkt dan als kunstenaar en schildert o.a. decorstukken voor het Art Theatre in Moskou.
Zinaida blijft de rest van haar leven in Parijs wonen, maar maakt ook grote reizen naar Marokko, waar ook nog een aantal prachtige portretten van bewaard zijn gebleven. Het duurt heel lang voordat zij erkenning krijgt vanuit haar vaderland. Begin jaren zestig krijgt zij eindelijk een grote tentoonstelling in Moskou.
Op 19 september 1967 overlijdt Zinaida op een leeftijd van 82 jaar en wordt begraven op de Russich-orthodoxe begraafplaats Sainte-Geneviève-des-Bois in Parijs.

Zinaida Serebriakova enkele jaren voor haar overlijden

De werken van Zinaida hangen in belangrijke musea in Frankrijk en Rusland. Zij heeft nooit abstract geschilderd zoals haar tijdgenoten Mondriaan, Malevich en Kandinsky. Haar onderwerpen waren voornamelijk (zelf)portretten, naakten en landschappen. Ook maakte ze een aantal balletschilderijen in de tijd dat haar dochter Tata op balletles zat. Geen lezende mensen, het schilderij met een lezende Tata is de enige dat ik ontdekt heb.

Een keuze uit haar zelfportretten:

Zinaïda schilderde vele naakten. Onderstaand kunstwerk met een Marokkaans model vond ik het mooist.

Voor wie nog meer wil kunstwerken van Zinaida wil zien, moet naar onderstaand filmpje kijken. De beelden worden begeleid door een stem die een Russisch gedicht voorleest. Ik versta er niets van, maar het klinkt mooi bij de werken van Zinaida, de Russische kunstenares.

Lovely Léontine

2011-01-14T16:59:00.085+01:00

Pierre Auguste Renoir (1841-1919) Léontine lisant (1909)

Léontine is de lezende jonge vrouw op dit prachtige schilderij van Renoir.
Zij is de huishoudelijke hulp en (kinder)verzorgster die bij Renoir thuis kwam kort na de geboorte van zijn jongste zoon Claude (roepnaam Coco) in 1900. En zoals haar voorgangster Gabrielle Renard, stond ook zij model voor Renoir, die vele portretten en naakten heeft geschilderd van mooie vrouwen. Renoir was in zijn laatste periode dol op de kleur rood. De kleur spat van het doek, samen met de oranje achtergrond lijkt alles wel in vuur en vlam te staan.

Of dit voor Renoir zelf ook gold op het moment dat hij Léontine schilderde weet ik niet, maar hij zal er wellicht naar verlangd hebben. Met Pierre Auguste Renoir ging het in 1909 al langere tijd slecht.
Hij leed al vele jaren aan reumatoide artritis, een vorm van reuma die hem langzaam maar zeker misvormde en verlamde. Zijn slechte gezondheid zie je terug op zijn zelfportret uit 1910 (foto rechts). Hij is echter blijven schilderen tot zijn dood in 1919.

Toen hij niet meer kon lopen werd hij op een draagstoel door vrienden naar buiten gedragen en toen zijn vingers zo vergroeid waren dat hij geen penseel meer kon vasthouden, werden deze aan zijn pols gebonden.

Zijn leven was zo mooi en voorspoedig begonnen. In zijn jonge jaren ontmoet hij in Parijs bij de studio van Gleyre kunstenaars, die later, net als hij, stuk voor stuk wereldberoemd zijn geworden zoals Claude Monet, Alfred Sisley en Frederic Bazille. Zij worden vrienden en portretteren elkaar af en toe als geen modellen in de buurt zijn. Samen met Monet woont Renoir enige tijd bij Bazille in huis.
Later maakt Renoir ook kennis met Camille Pissarro en Paul Cézanne.

Madame Renoir, Aline Charigot

Hij trouwt, als hij bijna vijftig is met de dertien jaar jongere Aline Charigot, die ook vaak voor hem model zal staan. Met de liefde van leven krijgt hij drie zonen, Pierre, Jean en Claude.

Als je naar de portretten kijkt van de kinderen met hun lange haren met strikken, ontkom je niet aan de gedachte dat Renoir misschien wel heel graag ook meisjes gehad had willen hebben (foto links Jean, daaronder Claude, rechts Pierre)

Een tweede lezen- schilderij van Renoir met Léontine en de jongste zoon Claude was in het bezit van Greta Garbo en hing in haar bibliotheek, een rood schilderij in een rode biblotheek. Greta heette bij haar geboorte overigens geen Garbo maar Gustafsson.

De bibliotheek in het huis van Greta Garbo

Wellicht vanwege zijn slechte gezondheid koopt Renoir in 1906 het huis les Colettes aan de zuidkust van Frankrijk, maar hij verblijft ook nog regelmatig in hun andere huis in Parijs.

Les Collettes in Cagnes-sur-mer

Niet alleen Renoir zelf maar ook zijn kinderen hebben geen geluk met hun gezondheid. In WO I raakt Pierre ernstig gewond aan zijn rechterarm die blijvend verlamd raakt en Jean raakt gewond aan zijn dijbeen waardoor hij blijvend mank loopt.
Ondanks zijn jarenlange reuma overlijdt zijn vrouw Aline eerder dan haar man. Zij overlijdt in 1915 op 61-jarige leeftijd. Vier jaar later overlijdt ook Pierre-Auguste Renoir (78) en wordt bij zijn vrouw in haar geboorteplaats Essoyes begraven.

Renoir achter zijn ezel, een jaar voor zijn overlijden

Als er één kunstenaar heeft bijgedragen aan de enorme hoeveelheid schilderijen die er zijn met lezende mensen als onderwerp, dan is Renoir het wel. Ik heb er nog zo’n vijftig gevonden.

Einde van waarschijnlijk de langste reeks lezen-in-de-kunst schilderijen van één en dezelfde kunstenaar.

De kleine Johannes in Chicago

2011-01-10T19:55:00.026+01:00

John Henry Vanderpoel(1857-1911) Reading woman

Dit schilderij van een lezende vrouw is van John H. Vanderpoel (foto links), geboren in Haarlemmermeer als Johannes van der Poel.
John komt uit een gezin van tien kinderen. Zijn ouders, Jan van der Poel en Maria van Nes, komen uit Rijsoord (gemeente Ridderkerk). Vader Jan was vlasboer. De vlasplant werd verwerkt tot linnen en touw, maar uit het vlas werd ook lijnzaad gewonnen om lijnzaadolie te maken.

Het gezin bewoonde de Burghoeve, een prachtige boerderij die nog niets van zijn oude glorie verloren heeft.

In 1856, een jaar voor de geboorte van Johannes, verhuist het gezin, om onbekende redenen, naar Haarlemmermeer waar de kleine Johannes wordt geboren, het zevende kind in het gezin. Na hem worden nog Elizabeth, Cornelis en Mageltje.
Lang duurt het geluk van dit grote gezin niet. Als Johannes negen jaar is overlijdt zijn moeder.
Zijn vader blijft achter met tien kinderen, de jongste vijf, de oudste zeventien. Hij zit echter niet bij de pakken neer en neemt een jaar later een belangrijke beslissing, die grote gevolgen zal hebben voor zijn kinderen. Hij emigreert met zijn kinderen naar Chicago. Waarom hij deze stap zet, weten we niet. Het getuigt in ieder geval wel van een grote dosis lef. In de stad vindt hij werk als stadsklerk. Wel heel wat anders dan vlas verbouwen op een boerderij in de polder, maar hij heeft in ieder geval werk en kan zijn kinderen laten studeren.
De kleine Johannes wordt voortaan John Henry Vanderpoel genoemd. Bij een worstelpartij op school komt hij heel ongelukkig terecht waardoor hij zijn levenlang kreupel loopt en een klein gedrongen figuur houdt.
Na het gymnasim gaat John naar de kunstacademie, The Art Institute of Chicago. Zijn jongste zusje volgt enkele jaren later dezelfde opleiding.
John is een begaafde leerling en als hij afgestudeerd is, wordt hij al snel gevraagd zelf les te gaan geven op het instituut. Hij staat bekend als een hele goede docent. Eén van zijn leerlingen is Karl Albert Buehr, de kunstenaar uit de vorige aflevering. Georgia O’Keeffe de bekende kunstenares van grote bloemvormen zei later over John H. Vanderpoel: “Hij was één van de weinige échte leraren die ik gekend heb.”
De carrière van John verloopt voorspoedig en hij wordt tenslotte directeur van het Art Instituut te Chicago waar ook zijn jongste zus, Mageltje (Mathilde in Chicago) les gaat geven.

John Vanderpoel (de kleine man in het donkere pak in het midden) als docent temidden van zijn leerlingen

John was beter in tekenen dan in schilderen. Ik heb bijv. wel mooiere schilderijen gezien van lezende vrouwen dan het schilderij van Vanderpoel. Wel aardig vond ik zijn schilderijtje met de titel Greek girl.

Greek girl

Zijn talent kwam echter het best tot uiting in zijn tekeningen:

De laatste tekeningen zijn afkomstig uit zijn lesboek figuurtekenen, The Human Figure, dat, na vele herdrukken, nog steeds wordt uitgegeven(!).
Het is uitgegroeid tot een echt standaardwerk voor kunstenaars dat nog steeds gebruikt wordt. Grappig om te zien hoe de omslag van het boek verandert naarmate de tijd verstrijkt.

Zoals veel Amerikaanse kunstenaars maakt ook John af en toe een reis naar Europa om bijv. in Parijs wat bij te scholen en contacten te leggen met andere kunstenaars. Op één van die reizen gaat hij ook naar Rijsoord waar nog familie van hem woont. Hij logeert bij een nicht die van hem gedaan krijgt dat hij regelmatig terug komt en vrienden meeneemt. Zo ontstaat er in Rijsoord een kleine Amerikaanse kunstenaarskolonie, zoals we die al eerder in Egmond hebben gezien.
John wordt niet oud. Als hij 53 jaar is, krijgt hij een hartaanval en overlijdt.
Na zijn dood zijn er kunstenaarsvrienden die zijn schilderijen willen behouden en een voormalige school groeit uit tot een klein museum, mede doordat oud-leerlingen van hem kunstwerken van henzelf schenken. The Vanderpoel Art Museum bestaat nog steeds en wordt voornamelijk gerund door vrijwilligers.

Brochure van het Vanderpoel museum

Ze zijn in Amerika nog zo gek op de kleine Johannes, dat een tekening van hem van een Hollandse molen in Rijsoord met een kerktorentje op de achtergrond vandaag de dag nog is terug te vinden op koekblikjes in Chicago.

Nieuws van het thuisfront

2011-01-07T21:24:00.019+01:00

Karl Albert Buehr (1866-1952) News from home (1913)

Lezen in de kunst gaat vandaag over de schepper van het schilderij, News from home. De kunstenaar heet Karl Albert Buehr, een Amerikaan, maar Duitser van geboorte.
Als Karl 14 jaar is, verhuist hij met zijn ouders en zijn zes broers van Feuerbach, zijn geboorteplaats in Duitsland, naar Chicago. Hij heeft daar verschillende baantjes en volgt avondlessen aan de kunstacademie van het Art Institute van Chicago. Op een gegeven moment wordt hij ook als nachtwaker aangesteld voor datzelfde instituut. Hij krijgt zo alle gelegenheid de meesterwerken te bestuderen en te schetsen.
Les krijgt hij van John H. Vanderpoel, een Amerikaan van Nederlandse komaf. Karl blijkt een begaafde leerling en gaat zelf ook schilderslessen geven. Hij trouwt met één van zijn leerlingen, de kunstenares Mary Hess. Alweer een Mary, het lijkt wel of bijna iedereen in die tijd Mary of Maria heette.
Onderstaande schilderijen zijn waarschijnlijk in zijn begintijd als kunstenaar ontstaan. Ze zijn kundig geschilderd, Karl won prijzen bij de vleet, maar missen het kleurrijke en de losse toets van zijn latere, meer impressionistische, werken.

Lydia

Karl en Mary krijgen drie kinderen. Hun dochtertje Lydia (zie hierboven) sterft, door suikerziekte, al op jonge leeftijd. De twee anderen Kathleen en George worden beide ook kunstenaar, kortom een artistiek gezin.
Dankzij een rijke beschermheer krijgt Karl, evenals James Jebusa Shannon uit de vorige blogaflevering en vele andere rijke Amerikanen, de mogelijkheid om met zijn gezin naar Europa af te reizen, waar hij langere tijd in Frankrijk, Engeland, Italië én Nederland verblijft. Van 1899 tot 1902 woont het gezin in Nederland.

Hooiberg te Laren

Na Nederland vestigt hij zich weer in Frankrijk en gaat in Giverny wonen, de woonplaats van Monet en bakermat van het impressionisme. Onder invloed van de Franse kunstenaars verdwijnen de sombere kleuren en worden de schilderijen lichter en kleurrijker, zoals we dat ook bij Vincent van Gogh zien. Het schilderij News from home wordt tentoongesteld in de Salon de Paris, de belangrijkste jaarlijkse expositie in Frankrijk.

In de tweede helft van de negentiende eeuw gingen eigenlijk voor het eerst de grenzen met Japan open, waardoor er meer culturele uitwisseling ontstond. Alles wat uit Japan kwam, was in. Bij vele kunstenaars zie je Japanse elementen, zoals kimono’s en parasols verschijnen in hun schilderijen.
Zo schildert Karl een typisch Japans landschap met de Fuji op de achtergrond.

Veel vaker schildert hij de Japanse parasol die verwerkt wordt in zijn kleurrijke doeken van vrouwen buiten in de tuin.

Het kan niet waar zijn, maar het lijkt wel of de mooie jonge dame in het wit (zie hierboven) een computerspelletje zit te spelen.

Hier nog één schilderij, waaruit blijkt dat Karl Albert Buehr helemaal gegrepen is door het impressionisme, dé moderne kunststroming in die tijd.

Als de eerste wereldoorlog uitbreekt keert het gezin terug naar Chicago, waar Karl nog jaren les zal geven. Hij overlijdt aldaar op 86-jarige leeftijd.

Over zijn docent op de kunstacademie, John H. Vanderpoel, valt ook nog wel wat te vertellen, maar daarover meer in een volgende aflevering. Deze is zo wel lang genoeg.

Florence en Kitty

2011-01-02T10:45:00.010+01:00

James Jebusa Shannon(1862-1923) In de duinen (ca. 1900-1910)

De lezende moeder en haar dochter zijn Florence en Kitty Shannon, de echtgenote respectievelijk de dochter van de kunstenaar James Jebusa Shannon.
James is geboren in Auburn in de staat New York in 1862. Zijn ouders waren Ierse immigranten. Toen hij acht jaar was verhuisde het gezin naar Canada.
Nog maar zestien jaar oud reist James al weer verder en gaat hij studeren in Londen aan de National Art Training School. Al na enkele jaren won James een gouden medaille voor figuurtekenen. Kort daarna kreeg hij van Koninging Victoria de opdracht om portretten van haar stafleden te schilderen. De opdrachten van de Koningin Victoria waren een belangrijke aanzet voor Shannons opkomst als een van de meest gewilde portretschilders van de high society uit zijn tijd.
In 1886 trouwt hij met Florence Mary Cartwright en een jaar later wordt hun dochter Kitty geboren.
Voor zijn grote verdiensten voor de kunst wordt hij een jaar voor zijn overlijden tot Ridder geslagen en eindigt hij zijn leven als Sir James Jebusa Shannon.

Zelfportret van James Jebusa Shannon

Het schilderij, in de duinen, is goed voorbeeld van de elegante en gracieuze stijl waarmee Shannon zo bekend geworden is. Het aardige van dit schilderij is, dat het in Egmond is geschilderd. Aan het eind van de 19e eeuw was in Egmond een kleine kunstenaarskolonie ontstaan van Amerikaanse schilders die op zoek waren naar het idyllisch Nederland uit de Gouden Eeuw waar de industrialisatie nog niet had toegeslagen.
Ik zag dit schilderij op oudejaarsdag in Laren in het Singer museum. Het schilderij is onderdeel van de tentoonstelling Dutch Utopia die nog tot half januari duurt. Daarna gaat het terug naar het Smithsonian American Art Museum.
Het was een mooie gelegenheid om het schilderij van dichtbij te fotograferen zodat je kunt zien hoe kunstig de details geschilderd zijn.

Er zijn nog enkele andere schilderijen met lezende mensen van Shannon bekend.
Op onderstaand schilderij zijn moeder en dochter afgebeeld toen zij nog een aantal jaren jonger waren. Ook bij dit portret is direct duidelijk dat Sir James en Lady Florence zich bewogen in de gegoede klasse.

Lady Shannon and her daughter Kitty

Lezende vrouw aan het strand

Voorlezen