Tholen, W.B. (1860-1931)

maandag 17 oktober 2011

Angelica

Bell, Vanessa (1879-1961) - Interior with artist's daughter, 1935-1936

De jonge vrouw op het schilderij is Angelica Vanessa Garnett (geboren Bell), geboren op 25 december 1918 in het Charleston Farmhouse in East Sussex. Zij is de dochter van de maker van het schilderij, Vanessa Bell (foto links).
Haar biologische vader is de kunstschilder Duncan Grant (foto onder), de minnaar en geliefde van Vanessa.
Angelica krijgt bij haar geboorte wel de achternaam van de echtgenoot van haar moeder, Clive Bell omdat men bang was dat zij later niets van de rijke familie Bell zou erven.
Overigens was het voor Clive Bell (foto links) geen enkel probleem dat Vanessa een minnaar er op nahield en daarvan in verwachting raakte. Zij hadden een open huwelijksrelatie waar een minnaar meer of minder niet direct als een gevaar voor het huwelijk werd gezien.

Duncan Grant en Vanessa Bell

Vanessa heeft nog een schilderij gemaakt met als onderwerp ‘interieur met lezende figuur’ maar dan met haar minnaar Duncan Grant als hoofdpersoon.

Bell, Vanessa - Interior with Duncan Grant, 1934

Het huwelijk tussen Clive en Vanessa is nooit ontbonden maar Vanessa woonde na de geboorte van Angelica wel samen met Duncan Grant in het Charleston Farmhouse in East Sussex, dat overigens het trefpunt was van vele schrijvers en kunstenaars, die samen de Bloomsbury-groep vormden, naar een wijk in Londen. Virginia Woolf, de bekende schrijfster en jongere zus van Vanessa behoorde ook tot deze kunstenaarsgroep.
In hetzelfde huis, bij Vanessa en Duncan, woont ook David Garnett (foto rechts), een minnaar van Duncan Grant. Homo- en heteroseksualiteit lopen bij velen van de Bloomsbury-groep door elkaar heen.
En het kan nog ongewoner: De homoseksueel David Garnett, al aanwezig bij de geboorte van Angelica, trouwt ruim twintig jaar later met Angelica. Zij trouwt dus met de minnaar van haar vader, die daar overigens niet blij mee was. Als zij trouwen in 1942 is Angelica 23, en David 50 jaar oud.

In deze wereld van vrije relaties groeit Angelica op. Dat wil trouwens niet zeggen dat er geen geheimen voor elkaar waren. Angelica leeft tot haar 17e jaar in de veronderstelling dat Clive Bell haar vader is. Als zij al een jonge vrouw is, ongeveer op de leeftijd van het schilderij hierboven, hoort zij pas dat niet Clive, maar Duncan haar echte vader is. Het feit dat zij dit zo laat verneemt, verstoort haar relatie met zowel Clive als Duncan. Later zal Angelica een boek over deze periode schrijven: Deceived with kindness (Misleid door goedheid).

Angelica krijgt samen met haar man David Garnett vier dochters: Amaryllis Virginia (1943), Henrietta (1945) en een tweeling Neressa en Frances (1946). Ook deze kinderen kiezen voor kunst en cultuur: Amaryllis wordt actrice, Henrietta schrijfster en Neressa kunstenares/fotografe.

Bell, Vanessa - Angelica Garnett and her four daughters, 1959

Het huwelijk met de 27 jaar oudere biseksueel David Garrett houdt geen stand. In 1961, als haar moeder Vanessa Bell is overleden, scheiden Angelica en David. Daarna leeft Angelica nog lang, maar niet altijd gelukkig. In 1973 wordt haar dochter Amaryllis gevonden in de Thames. Of het een ongeluk of een bewuste keus was, is altijd onbekend gebleven.
Sinds 1980 leeft Angelica alleen in Zuid-Frankrijk. Vorig jaar op 91-jarige leeftijd heeft zij nog een boek geschreven met verhalen over de Bloomsbury-periode: Unspoken Truth: A Quartet of Bloomsbury Stories.
Helaas moet je concluderen dat zij zelfs, na zoveel jaren, nog een verbitterde toon aanslaat die haar ouders hier en daar wel tekort doet. Hoewel haar leven dus niet altijd even gemakkelijk is geweest, kun je wel stellen dat Angelica een rijk leven achter zich heeft. Zij groeide op in een omgeving en periode die van grote invloed is geweest op het culturele leven in Engeland. Er kunnen tenslotte niet veel mensen zeggen dat zij zoveel gewaardeerde schrijvers en kunstenaars van zo dichtbij hebben meegemaakt als Angelica.

Het aardige voor ons is dat een leven in zo’n artistieke omgeving veel schilderijen en foto’s oplevert, waar je bij gewone burgers tevergeefs naar zult zoeken.
Enkele foto’s uit de jeugd van Angelica:

Angelica Bell met haar biologische vader Duncan Grant

vlnr Quentin, Angelica en Julian, halfbroers van Angelica

Angelica met haar moeder Vanessa Bell

Angelica op schoot bij Clive Bell, daarnaast haar halfbroer Julian en helemaal rechts de kunstenaar Lytton Strachey, 1926

Angelica en haar moeder Vanessa Bell

Angelica met haar tante Virginia Woolf

Duncan Grant (links), Angelica en Roger Fry (rechts), ook een minnaar van Vanessa Bell

Angelica (1918) tussen haar halfbroers Julian (1908) en Quentin (1910)

Angelica als een Russische prinses uit een novelle van haar tante Virginia Woolf

Angelica is, behalve op het lezen-schilderij van Vanessa Bell, nog een aantal malen geschilderd door haar vader en moeder. Zelfs al toen zij nog niet geboren was.

Grant, Duncan - Vanessa Bell in verwachting van Angelica, 1918

Grant, Duncan - Angelica aged three

Bell, Vanessa - Clive Bell and family (Angelica en haar twee broers)

Bell, Vanessa - Angelica, 1930

Grant, Duncan - Angelica playing the violin, 1934

Bell, Vanessa - Adrian Stephen (broer van Vanessa Bell) and Angelica Bell at Charleston, 1935

Grant, Duncan - Angelica at the piano

Bell, Vanessa - The weaver (Angelica Bell), 1937

Bell, Vanessa - Angelica as mistress Millament in the way of the world

Grant, Duncan - Angelica Garnett, 1950

Grant, Duncan - Angelica painting

Ook enkele andere kunstenaars hebben Angelica afgebeeld.

Le Bas, Edward - Angelica Garnett, 1950

Bracey Smith, Matthew Arnold - Angelica Garnett, née Bell, 1957

In zo’n artistieke omgeving moet je bijna wel schrijver of schilder worden. Dat is dan ook precies waarvoor Angelica kiest. Naast de twee boeken die zij geschreven heeft, zijn er ook nog wat schilderijen van haar bekend, met name stillevens.

Two girls on the floor, 1940

Garnett, Angelica - The supper table

Garnett, Angelica - Still life with poppies, 1945

Garnett, Angelica - The hock bottle, 1958

Garnett, Angelica - Abstract, 1970

Het kleine meisje en lievelingetje van iedereen is volwassen geworden en inmiddels al op hoge leeftijd maar schildert en schrijft nog steeds.
Ik vond nog enkele foto’s van Angelica als volwassene...

...als kunstenaar in haar atelier in 1979

...als deftige dame in 1986

...en als oude dame in 2010.

zaterdag 17 september 2011

Misia

Henri de Toulouse-Lautrec (1864-1901) Madame Misia Natanson, 1897

Misia is een Pools verkleinwoord voor Maria.
Het schilderij met de lezende Misia in een tuin in Villeneuve is van Henri de Toulouse-Lautrec en is één van de vele portretten die door Franse schilders van haar gemaakt zijn.

Misia is geboren op 30 maart 1872 in St. Petersburg als Maria Zofia Olga Zenajda Godebska. Haar vader was Cyprien Godebski (foto links), een bekende Poolse beeldhouwer, die vanaf 1870 leraar aan de kunstacademie was in St. Petersburg.
Haar moeder was Sophie Servais, de dochter van de wereldberoemde Belgische cellist Adrien-Francois Servais (foto rechts), kortom Misia is een vrouw met een artistieke achtergrond.
Als jong meisje valt Misia zelf ook al op door haar muzikale talent. Zij wordt later inderdaad pianiste, maar zal vooral bekend worden door de artistieke salon in Parijs waar rond 1900 vele kunstenaars en componisten kind aan huis zijn.

Theodore Robinson (1825-1896) Misia au piano

Henri de Toulouse-Lautrec (1864-1901) Misia at the grand piano

Pierre Bonnard (1867-1947) Misia at the piano

Een kind met veel talent in een talentvolle familie. Dat lijkt een rooskleurige toekomst te worden. De start is echter slecht. Moeder Sophie sterft in het kraambed. Vader heeft geen tijd om Misia groot te brengen en brengt haar naar familieleden in Brussel, waar ook haar grootouders van moeders kant wonen.

In haar tienerjaren voegt Misia zich weer bij haar vader, die op dat moment in Parijs woont.
Zij krijgt pianoles van Gabriel Fauré (foto rechts), één van de belangrijkste Franse componisten uit die tijd. Via hem leert zij ook zijn collega’s Claude Debussy en Maurice Ravel kennen.



Op 21-jarige leeftijd trouwt Misia met Thaddeus Natanson (links afgebeeld door Félix Vallotton), een Poolse geëmigreerde politicus en journalist. Thaddeus richt samen met zijn broer Alexander het literair- en kunsttijdschrift La Revue Blanche op.
Misia zal als model verscheidene malen op de omslag pronken.



Het tijdschrift La Revue Blanche met Misia op de omslag; geschilderd door Toulouse-Lautrec

Rond 1903 begint Misia de Salon voor artistiek Parijs, waarmee zij haar netwerk in snel tempo uitbreidt. Naast genoemde componisten behoren ook de kunstenaars Pierre-Auguste Renoir, Édourd Vuillard, Félix Vallotton, Pierre Bonnard en Henri de Toulouse-Lautrec tot haar intieme vriendenkring. Coco Chanel was jarenlang een dikke vriendin van haar.
In de jaren die volgen staan de kunstenaars in de rij om haar als model te mogen afbeelden.

Henri de Toulouse-Lautrec (1864-1901) Misia Natanson, 1895

Henri de Toulouse-Lautrec (1864-1901), Misia Natanson, 1897

Édouard Vuillard (1868-1940) Misia Natanson, 1897

Félix Vallotton (1865-1925) Misia à son bureau, 1897

Félix Vallotton (1865-1925) Misia at her dressing table, 1898

Pierre-Auguste Renoir (1841-1919)Misia Sert, 1904

Pierre-Auguste Renoir (1841-1919)Misia Sert, 1904

Pierre-Auguste Renoir (1841-1919)Misia, 1907

Pierre Bonnard (1867-1947) Misia with a pink corsage, 1908

Pierre Bonnard (1867-1947) Misia, 1908

Pierre Bonnard (1867-1947) Woman with blue hat (Misia), 1908

Niet alleen werd Misia Natanson regelmatig op schilderijen afgebeeld, maar er zijn ook nog aardig wat foto’s van haar bewaard gebleven.











Uit de foto's waarop zij samen met enkele Franse schilders staat, blijkt Misia een flinke vrouw geweest te zijn.

Misia met de schilder Édouard Vuillard

Misia met Henri de Toulouse-Lautrec

Henri de Toulouse-Lautrec was wel een hele kleine man van nog geen 1,5 meter doordat in zijn adellijke voorgeslacht veelvuldig binnen de familie gehuwd werd

Misia Natanson is in het begin van de 20e eeuw de spil waar artistiek Parijs om draait. Zo goed als het gaat met de Salon van haar, zo slecht gaat het met de zaken van haar man Thaddeus in het begin van de 20e eeuw. In 1903 wordt het tijdschrift La Revue Blanche gered van een faillissement door schatrijke krantenmagnaat Alfred Edwards, min of meer in ruil voor zijn vrouw Misia.

Misia en Alfred (foto links) wonen vervolgens enkele jaren samen en trouwen in 1905.
Het huwelijk, zoals alle huwelijken van Alfred (in totaal 6!), duurt niet lang. In 1909 trouwt hij alweer met zijn vijfde vrouw, de actrice Ginette Lantelme, die enkele jaren op mysterieuze wijze verdrinkt tijdens een riviercruise op de Rijn.
Misia zit na het vertrek van Alfred echter niet bij de pakken neer. Zij ziet tenslotte in haar Salon talloze aantrekkelijke mannen voorbijkomen.
In de jaren twintig wordt Misia verliefd en trouwt met de beroemde Spaanse beeldhouwer en maker van muurschilderingen José Maria Sert (foto rechts), die goed bevriend is met Salvador Dali.
Helaas voor Misia valt José enkele jaren later voor de mooie jonge beeldhouwster Isabelle Roussadana Mdivani, afkomstig uit een Russisch-Georgische adellijke familie.
Rijke zakenmannen en relaties in adellijke kringen waren blijkbaar eerder regel dan uitzondering als je het levensverhaal van Misia onderzoekt.
De tijd dat Misia de ‘koningin van Parijs’ werd genoemd is na haar derde scheiding definitief voorbij. Hoewel zij nog steeds temidden van haar kunstvrienden woont, is de Salon niet langer hét middelpunt van kunstzinnig Parijs.
We kunnen, gezien het levensverhaal van Misia, wel het romantische beeld van kunstenaars die in armoe leven, overboord zetten, in ieder geval wat betreft de kunstenaarskring in Parijs aan het begin van de vorige eeuw. Het was een kring van rijke tot zeer rijke families waar geld in overvloed was.

Op 15 oktober 1950 sterft Misia Godebska, ongehuwd. Zij wordt begraven in Samoreau ten zuiden van Parijs, in het eenvoudige graf waar haar zus Marie Anne een jaar daarvoor begraven is. Behalve haar eigen naam wordt ook nog de naam van haar laatste man op de grafsteen vermeld. Dat geeft wel aan dat Misia, ondanks zijn vertrek, veel van hem gehouden moet hebben.